Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Inhoud

Inleiding

Van slechte arbeidsomstandigheden kunnen werknemers ziek worden. Maar het werk moet toch worden gedaan! Laat je de collega's extra hard werken? Of huur je een vervanger in die moet worden ingewerkt en geld kost? Zorg als werkgever voor goede arbeidsomstandigheden! Dan zul je zien dat het ziekteverzuim minder wordt!

De grootste klachten zijn:

  • de vaak hectische werkomstandigheden;

  • agressie van klanten;

  • zwaar lichamelijk werk.

Om zoveel mogelijk van deze klachten te voorkomen is er de Arbowet.

Welke voorbeelden van goede arbeidsomstandigheden worden genoemd in de video?

De spoelbakken in de keuken zijn verhoogd, de bedden in de hotelkamers zijn in hoogte verstelbaar en er ligt een antislipvloer in de keuken.

In dit onderdeel leer je:

  • Wat er in de Arbowet staat en waar deze voor is bedoeld.

  • In welke onderdelen de Arbowet is onderverdeeld en waarom.

  • Over de verplichtingen van de werknemer en de werkgever.

  • Hoe er wordt overlegd over de arbeidsomstandigheden binnen een bedrijf.

  • Waar en wanneer de Arbowet geldt en de toekomst van de Arbowet.

Mindmap Arbeidsovereenkomst

De Arbowet ↑Naar boven

Arbowet is de afkorting van ARBeidsOmstandighedenwet. In die wet wordt alles geregeld dat met arbeidsomstandigheden te maken heeft.

In de Arbowet staan richtlijnen over:

  1. de kwaliteit van werk;

  2. de kwaliteit van de werkomgeving;

  3. de arbeidssituatie.

Over elk van die drie richtlijnen volgt hier meer informatie.

1 Kwaliteit van werk

De laatste jaren krijgt kwaliteit van werk steeds meer aandacht. Volgens de Arbowet moet de werkgever werk aanbieden dat niet monotoon of saai is. Er moet dus afwisseling zijn. Verder moet de medewerker zich kunnen ontplooien in zijn werk.

Jeroen loopt stage bij Shake-Bar Juicy. De eigenaar laat Jeroen de hele dag sinaasappels snijden en persen. Jeroen krijgt geen gelegenheid om andere werkzaamheden te doen. Hij vindt het werk al gauw vervelend. Bovendien krijgt hij er een zere arm van. Volgens de Arbowet mag dit niet: Jeroens werk is monotoon en saai.

2 Kwaliteit van werkomgeving

Bij kwaliteit van de werkomgeving gaat het om zaken rondom de werknemer. Bijvoorbeeld de luchtkwaliteit, voldoende daglicht en het klimaat. Dus eigenlijk om alles wat de gezondheid beïnvloedt. En ook om alles wat de veiligheid van werknemer in gevaar kan brengen.

3 Arbeidssituatie

Mensen voelen zich goed, als hun arbeidssituatie goed is. De werkgever moet het werk daarom goed organiseren. Voor werknemers is het belangrijk dat ze zelf verantwoordelijkheid hebben. Bijvoorbeeld doordat ze hun eigen tijd kunnen indelen. Of doordat ze zelf kunnen bepalen hoe ze een taak uitvoeren. Dat maakt het werk prettiger.

Het is prettig als een werknemer weet wat er van hem verwacht wordt.

Voor een vergrote versie van deze foto, klik hier:

  1. Voorbeeld van een takenlijst

    Aan de hand van deze checklist voor het schoonmaken van een hotelkamer weet de medewerker precies wat zijn taken zijn.

Wet, besluit en regeling ↑Naar boven

Wet

Het geheel van de Arbowetgeving bestaat uit: Arbowet, Arbobesluit en Arboregeling. De Arbowet is een raamwet: de grote lijnen zijn erin aangegeven. Elke branche vult de wet op haar manier in. Daardoor ziet de Arbowet Horeca er anders uit dan de Arbowet Metaal. Er zijn regels in opgenomen die speciaal voor de horeca gelden. Er is een Arbo-branchebrochure over horeca. Je kunt het lezen op www.arboportaal.nl.

Besluit

In een arbo besluit wordt een wet gedetailleerder uitgewerkt. Er zijn voorschriften over bedrijfshulpverlening, arbeidsplaatsen, gevaarlijke stoffen, persoonlijke beschermingsmiddelen en fysieke belasting. Ze zijn toegespitst op de branche.

Regeling

De Arbo-regeling is een regeling die gemaakt wordt door een minister. Er staan ook voorschriften in, maar dan nòg gedetailleerder dan in het besluit. Er zijn bijvoorbeeld regels vastgelegd over de keuring van keukenapparatuur en -machines.

Veiligheid, Gezondheid en Welzijn

In de Arbowet staan de begrippen veiligheid, gezondheid en welzijn centraal. Daarom lichten we elk begrip kort toe.

Veiligheid

Er is een direct verband tussen veiligheid en ziekteverzuim of zelfs arbeidsongeschiktheid. Een onveilige situatie kan tot ziekte of tot een ongeluk leiden.

Neem als voorbeeld kokskleding. Die kleding heeft twee functies. Je laat ermee zien welk beroep je uitoefent. Maar de kleding is er ook voor de veiligheid. Een sloof beschermt je tegen spetters hete saus of kokend water. Als je stevige schoenen of klompen draagt, kan het geen kwaad als er iets op je voeten valt.

Gevaarlijke stoffen zoals bepaalde schoonmaakmiddelen moeten netjes opgeborgen worden. Allemaal voor de veiligheid.

Een kok draagt werkkleding. En jij?

Gezondheid

Je werk heeft invloed op je gezondheid. In de horeca doe je voor een groot deel lichamelijk werk. Je moet veel staan, lopen, met zware pannen en dienbladen lopen. Het is letterlijk 'een zwaar beroep'. Daarom zijn goede arbeidsomstandigheden extra belangrijk. Ze helpen voorkomen dat werknemers ziek worden.

Bij gezondheid hoort het begrip ergonomie. Dat is alles wat gaat over fysieke belasting, tillen en werkhoogte. In een ergonomisch goede keuken kun je prettig werken.

Een werkgever in de horeca kan maatregelen nemen om te voorkomen dat zijn medewerkers ziek worden. Op het gebied van ergonomie kan hij bijvoorbeeld zorgen voor:

  • pannen van een lichte metaalsoort;

  • lichte; stapelbare stoelen;

  • in hoogte verstelbare werkbanken;

  • een doorloopsluis tussen vriescel en keuken;

  • transportwagens naar de afwaskeuken;

  • karretjes in de bediening;

  • afvoer van vieze lucht;

  • aanvoer van frisse lucht.

Welzijn

‘Welzijn’ gaat over hoe de werknemer zich voelt. In de opsomming hieronder zie je wat het welzijn van een medewerker kan beïnvloeden:

  • geluid;

  • verlichting;

  • klimaat;

  • stank;

  • toepassing van ergonomie;

  • taaksamenstelling (werkstructurering);

  • goede introductie nieuwe medewerkers;

  • taakroulatie;

  • loopbaanbeleid;

  • manier van leiding geven;

  • technologie;

  • regelmatig gezamenlijke pauzes.

Stank is heel hinderlijk, en kan vaak makkelijk worden aangepakt.

De arbeidsomstandigheden in de horeca worden regelmatig onderzocht. Dat doet bijvoorbeeld de Stichting Onderzoek Horeca, Recreatie en Catering.

  • temperatuur en luchtverversing;

  • zwaar tillen;

  • lawaai;

  • het ontbreken van zitgelegenheden;

  • het ontbreken van personeelsvoorzieningen (personeelsruimte, kleedruimte, kledinglockers et cetera);

  • de manier van leidinggeven;

  • de omgang met collega's;

  • pauzes en arbeidstijden;

  • taakverdeling.

Verplichtingen werkgever/werknemer ↑Naar boven

De Arbowet stelt dat de werkgever en de werknemer samen moeten zorgen voor een prettige werksituatie. Beide partijen hebben daarin plichten.

Werkgever

Volgens de Arbowet heeft een werkgever de plicht om voor een goed Arbobeleid te zorgen. Hij is verantwoordelijk voor de arbeidsomstandigheden in zijn bedrijf. De wet legt werkgevers en werknemers allebei bepaalde verplichtingen op. Die verplichtingen moeten de werkgevers en –nemers in goed onderling overleg uitwerken. De verplichtingen voor de werkgever zijn te onderscheiden in zes groepen:

  1. (aspecten van) Arbobeleid

  2. ínventarisatie en evaluatie van risico's;

  3. beleid voor gevaarlijke stoffen;

  4. voorlichting en instructie;

  5. melding ongevallen en beroepsziektes;

  6. voorkomen van gevaar voor derden.

Hieronder kun je de toelichting bij deze verplichtingen lezen.

Verplichting werkgever

Toelichting

Voorbeeld

1 (Aspecten van) Arbobeleid

Dit zijn een aantal verplichtingen voor de werkgever op het gebied van veiligheid, gezondheid en welzijn van de werknemers. De werkgever moet:

  • zorgen voor optimale arbeidsomstandigheden

  • problemen bij de bron aanpakken

  • aangeven wie wat doet in het Arbobeleid

  • het Arbobeleid toetsen

  • beleid maken over ziekteverzuim

  • beleid maken over seksuele intimidatie, agressie en geweld

De werkgever moet een vertrouwenspersoon aanwijzen, binnen het bedrijf of bij een Arbodienst. Werknemers kunnen bij hem/haar hun verhaal kwijt als ze last hebben van seksuele intimidatie, agressie of geweld.

2 Inventarisatie en evaluatie van risico's

De werkgever moet een Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RIE) maken.

Uit de RIE blijkt het knelpunt stahoogte. Dat het in de RIE staat, betekent dat de werkgever het op moet lossen.

3 Beleid voor gevaarlijke stoffen

De werkgever moet ongelukken met gevaarlijke stoffen zoveel mogelijk voorkomen

Desinfectiemiddelen horen achter slot en grendel.

4 Voorlichting en instructie

De werkgever moet de werknemers voorlichten over de risico's op het werk, de te nemen voorzorgsmaatregelen en de organisatie van de Arbo-zorg.

Er wordt een nieuw type brandblusser aangeschaft. De werkgever moet laten zien hoe het apparaat werkt.

5 Melding ongevallen en beroepsziektes

De werkgever moet ongelukken melden bij de Arbeidsinspectie.

Een kok glijdt uit en breekt een been. De Arbeidsinspectie zal langskomen om een onderzoek in te stellen naar de precieze oorzaak. Misschien kan de situatie verbeterd worden.

6 Voorkomen van gevaar voor derden

De werkgever moet gevaarlijke situaties voor derden, zoals bezoekers en omwonenden, voorkomen.

Niet alleen in de keuken, maar ook in het restaurant moet een brandblusser hangen.

Bij het uitvoeren van deze verplichtingen moet de werkgever zich laten bijstaan door deskundigen. Het kan zijn dat een deskundige voor een onderneming werkt. Als dat niet zo is, zal een onderneming deskundigen moeten inhuren. Dat kan bij de arbodienst. De arbeidsdienst is een organisatie waar specialisten op het gebied van arbo-omstandigheden werken.

Risico- Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E)

Een werkgever moet een Risico- Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E) hebben. Een RI&E is een (digitale) checklist die inzicht geeft in de risico’s in het bedrijf. Voor de horeca is die checklist te vinden op www.arboportaal.nl Door de arbeidsrisico’s te inventariseren, krijgt de ondernemer goed inzicht in de situatie. Zo kan hij zien waar verbeteringen nodig zijn. Het uitvoeren van een RI&E is één van de onderdelen in de Arbowet.

Bij het uitvoeren van de RI&E onderzoekt de ondernemer onder andere de volgende punten:

  • Zijn er binnen het bedrijf gevaarlijke of kankerverwekkende stoffen zoals asbest aanwezig?

  • Hoe groot is de fysieke belasting van de werknemers?

  • Hoeveel beeldschermwerk doen de werknemers?

  • Is er niet te veel lawaai?

  • Heeft het bedrijf de geschikte arbeidsmiddelen?

  • Welke persoonlijke beschermingsmiddelen zijn er nodig?

  • Hebben de werknemers te maken met seksuele intimidatie en agressie en geweld?

Als de RI&E klaar is, maakt de werkgever een Plan van Aanpak. Daarin is beschreven welke maatregelen hij neemt om de risico’s aan te pakken. In het Plan van Aanpak wordt ook opgenomen wanneer de maatregelen uitgevoerd worden. Het Plan van Aanpak is een verplicht onderdeel van de RI&E. De Arbeidsinspectie zal naar het Plan van Aanpak vragen wanneer zij langskomen.

Werknemer

Niet alleen de werkgever heeft verplichtingen, de werknemer ook! Ze zijn in de Arbowet opgenomen. De verplichtingen voor werknemers zijn:

  • gereedschap en materialen op de goede manier gebruiken;

  • persoonlijke beschermingsmiddelen op de goede manier gebruiken;

  • meedoen aan voorlichtings- en veiligheidscursussen;

  • gevaren melden.

Het is belangrijk dat een werknemer zich aan de veiligheidsvoorschriften houdt. Werkgevers kunnen overtredingen van werknemers bestraffen. Een werknemer die meerdere keren de veiligheidsvoorschriften overtreedt, kan zelfs ontslagen worden. Soms zijn de arbeidsomstandigheden in een bedrijf volgens de werknemers onaanvaardbaar. Als ze bijvoorbeeld vinden dat een situatie gevaarlijk is, kunnen ze het werk onderbreken of helemaal neerleggen.

Samenwerken en overleggen ↑Naar boven

Arbeidsomstandigheden kunnen nooit tot in detail in een wet worden vastgelegd. De wetgever weet dat, en gaat er daarom van uit dat werkgever en werknemer zelf de arbeidsomstandigheden kunnen verbeteren. Ze moeten goed samenwerken en zoveel mogelijk met praktische oplossingen komen. Bij grote bedrijven kan een ondernemingsraad een grote rol spelen in het overleg. Als een bedrijf geen ondernemingsraad heeft, kan het een Arbo-commissie instellen. Die zorgt dan voor goed overleg over de arbeidsomstandigheden.

Naleving van de wet ↑Naar boven

De Arbowet geldt voor alle bedrijven in Nederland. Ook dienstverlenende bedrijven en overheidsinstellingen vallen (grotendeels) onder deze wet. De Arbeidsinspectie controleert op de naleving van de wet. Die dienst valt onder het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en heeft de volgende bevoegdheden:

  • toegang tot bedrijven en instellingen voor inspectie;

  • instellen van onderzoeken;

  • eisen dat de arbo-verplichtingen worden nageleefd;

  • geven van dwingende aanwijzingen aan bedrijven;

  • stilleggen van het bedrijf.

Werknemers die een onveilige situatie in hun bedrijf signaleren, kunnen aan de Arbeidsinspectie vragen om een onderzoek in te stellen.

Het overtreden van de Arbowet is strafbaar. De Arbeidsinspectie kan boetes opleggen en het bedrijf stilleggen. Bij misdrijven maakt de inspecteur een proces verbaal op. Dan kan er een rechtszaak van komen. Voorbeelden van straffen zijn:

  • gevangenisstraf voor de ondernemer (maximaal zes maanden);

  • geldboetes (tot € 10.000 per overtreding);

  • publicatie van de overtredingen;

  • stillegging van het bedrijf.

Trend: van Arbo naar Gezondheidsmanagement ↑Naar boven

Arbo is de zorg voor goede arbeidsomstandigheden. Deze zorg valt uiteen in drie onderdelen:

  1. zorg voor de materiële kant, bijvoorbeeld een goede stoel;

  2. zorg voor goed gedrag, dus gebruik die stoel;

  3. zorg voor gezond gedrag op het werk en thuis.

Punt 1 en 2 bestonden al langer, maar punt drie is betrekkelijk nieuw. Bedrijven moeten zuinig zijn op hun personeel. Een langdurig zieke werknemer is moeilijk te vervangen. Daarom proberen bedrijven steeds vaker om hun personeel gezond te houden. Arbo-diensten spelen daarop in en verbreden hun aanbod. Ze presenteren zichzelf steeds vaker als gezondheidsmanager. Bij gezondheidsmanagement streeft men naar gezonde werknemers in een gezonde werkomgeving. De Arbo-diensten houden zich het vaakst bezig met roken (55%), gevolgd door alcohol (33%), ziekteverzuimbeleid (30%) en beweging (28%).

Tien tips voor een succesvol gezondheidsbeleid:

  1. de juiste medewerker op de juiste plek;

  2. wii-gamen op de werkvloer;

  3. gezonde workshops onder werktijd;

  4. spiermachine;

  5. dieetclub;

  6. lunchwandelen;

  7. stoelmassage of massagestoel;

  8. mediator voor psychologische ondersteuning;

  9. cursus stoppen met roken;

  10. fittest voor alle medewerkers

Bron: HR Praktijk magazine nr. 5/6 2008

 

 

In samenwerking met het

© Noordhoff Uitgevers bv