Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Inhoud

Inleiding

Om een eigen onderneming te starten is veel geld nodig. Dat is vaak door één persoon niet op te brengen. Daarom bestaat de mogelijkheid met meerdere personen een onderneming te starten. Dat kunnen er twee zijn. Of drie. Om een onderneming met zoveel mensen goed te kunnen leiden zullen er afspraken gemaakt moeten worden. Wie doet wat? Bovendien hebben deze personen allemaal recht op een gedeelte van de winst. Maar hoeveel? Vaak hangt dat af van het Eigen Vermogen.

Het komt ook voor dat een paar honderd of zelfs duizenden personen geld in een onderneming steken. Deze eigenaren hopen aan hun investering meer te verdienen dan door het geld op de bank zetten. Ze hebben geen tijd of willen zich niet met het beleid van de onderneming bemoeien. Dat is het verschil tussen persoonlijke en zakelijke ondernemingen.

Wat voor onderneming is dit restaurant?

Het is een openbare vennootschap waarin elke medewerker voor een deel eigenaar is.

Deze theorie gaat over:

  • Het berekenen van het Eigen Vermogen van openbare of besloten vennootschappen;

  • Het beoordelen van het Eigen Vermogen van openbare vennoot of besloten vennootschappen.

Persoonlijke Ondernemingen ↑Naar boven

Bij persoonlijke ondernemingen zijn de personen die de onderneming leiden hoofdelijk aansprakelijk. Dat heeft een voordeel: de winst uit de onderneming is voor de eigenaar. Het nadeel is dat als de eigenaar van een persoonlijke onderneming de schulden niet meer kan (of wil) betalen, de schuldeiser beslag kan leggen op de zaak, maar ook op het privévermogen van de persoon! Voorbeelden van persoonlijke ondernemingen zijn:

  • de eenmanszaak

  • de openbare vennootschap

  • de openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid

  • de commanditaire vennootschap

  • de commanditaire vennootschap met rechtspersoonlijkheid.

Wie is de ondernemer?

De openbare vennootschap

Loes heeft Gerdien gevraagd om samen een onderneming op te richten. In plaats van tweemanszaak (of driemanszaak, enzovoorts) noemen we een persoonlijke onderneming met meerdere eigenaars een openbare vennootschap, afgekort ov. Elke eigenaar wordt een vennoot genoemd. We spreken van een openbare vennootschap wanneer twee of meer personen onder gemeenschappelijke naam en ver[antwoord]ing een onderneming drijven.

Een ov biedt voordelen boven de eenmanszaak:

  1. Meerdere eigenaren kunnen geld in de onderneming storten zodat er een groter Eigen Vermogen bijeen te brengen is.

  2. Er is een taakverdeling mogelijk.

  3. Bij moeilijke beslissingen kan overlegd worden.

Een ov kent ook nadelen boven de eenmanszaak:

  1. Er bestaat een kans op meningsverschillen waardoor het voortbestaan van de onderneming in gevaar kan komen.

  2. Het overlijden van een vennoot kan het voortbestaan van de onderneming in gevaar brengen. De vennootschap blijft officieel wel bestaan maar de kans is groot dat de erfgenamen een deel van het vermogen opeisen.

Gerdien en Loes hebben een nieuwe naam voor hun onderneming bedacht: 'Gelo Smulboetiek. De vennootschap moet bij de Kamer van Koophandel worden ingeschreven in het ondernemingsregister. Een oprichtingsakte is niet verplicht, maar wordt door deskundigen wel aangeraden. Dit voorkomt dat afspraken niet duidelijk zijn. Zo'n akte kan een onderhandse akte zijn. Een onderhandse akte is een akte waarin afspraken door personen waar de afspraken betrekking op hebben, is vastgelegd. Het is verstandiger om een notariële akte te laten opstellen. Bij verschil van mening hoeven de afspraken en de akte voor de rechter niet meer bewezen te worden.

Oprichtingsakte.

In de akte staan afspraken over:

  • de grootte van het vermogen dat elke vennoot afzonderlijk in de onderneming zal storten

  • de taakverdeling

  • de verdeling van de winst

Het Eigen Vermogen van een ov

Loes en Gerdien besluiten samen namelijk geheel opnieuw te beginnen. Zowel Loes als Gerdien zal € 90.000 in de onderneming storten. Ze hebben hun oog laten vallen op een winkel in de binnenstad. Er wordt een investeringsbegroting en financieringsbegroting opgesteld:

Gelo Smulboetiek (bedragen x € 1.000)

Debet

Investeringsbegroting

Financieringsbegroting

Credit

Omschrijving

Bedrag

Omschrijving

Bedrag

Gebouw

€ 289

Kapitaal Gerdien

€ 90

Inventaris keuken

€ 50

Kapitaal Loes

€ 90

Inventaris restaurant

€ 64

8% hypothecaire lening

€ 232

Voorraad drank

€ 6

Crediteuren

€ 5

Voorraad keuken

€ 2

Kas

€ 1

Giro

€ 5

€ 0 +

____+

€ 417

€ 417

We zien dus dat het Eigen Vermogen van elke afzonderlijke vennoot apart (onder de naam kapitaal) genoteerd staat. Waarom?

  1. Als een vennoot de onderneming verlaat (doordat hij/zij met pensioen gaat of overlijdt) kan er van de balans het bedrag worden afgelezen wat hij/zij tegoed heeft.

  2. Dit heeft te maken met de winstverdeling. Er wordt vaak afgesproken dat de vennoten eerst een rentevergoeding over het kapitaal krijgen wat zij in de onderneming hebben gestort. Dan pas wordt de winst die overblijft verdeeld.

Het kan zijn dat niet de gehele inbreng op datzelfde moment ook wordt betaald. Dit kun je zien op een balans. Als de inbreng niet helemaal betaald is, staat er nog te storten kapitaal.

Beginbalans Gelo Smulboetiek (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Activa

407

Kapitaal Gerdien

€ 90

Nog te storten Gerdien

€ 30 -

Gestort kapitaal Gerdien

60

Kapitaal Loes

90

Vreemd Vermogen

257

407

407

Of....

Beginbalans Gelo Smulboetiek (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Activa

407

Kapitaal Gerdien

90

Nog te storten Gerdien

30

Kapitaal Loes

90

Vreemd Vermogen

257

437

437

Het Eigen Vermogen bedraagt:

Omschrijving

Bedrag

Kapitaal Gerdien

60.000

Kapitaal Loes

90.000

Totaal Eigen Vermogen

150.000

Winstverdeling van een ov

De winst wordt niet automatisch bij het Eigen Vermogen geboekt, zoals bij de eenmanszaak. De winst wordt apart op de balans genoteerd.

Begin balans Gelo Smulboetiek(bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Nog te storten

10

Kapitaal Gerdien

90

Gerdien Activa

467

Kapitaal Loes

90

Vreemd Vermogen

221

Winst

76

477

477

Volgens de statuten wordt de winst als volgt verdeeld: 8% rente over gestort kapitaal. Restant wordt tussen beide vennoten verdeeld. Vanzelfsprekend kunnen beide vennoten besluiten slechts een deel van de winst op te nemen. Een gedeelte van de winst blijft dan in de onderneming.

De winstverdeling wordt:

Winst:

€ 76.000

8% over gestort vermogen Gerdien (€ 80.000)

€ 6.400

8% over gestort vermogen Loes (€ 90.000)

€ 7.200 +

€ 13.600 -

Subtotaal

€ 62.400

50% Gerdien

€ 31.200

50% Loes

€ 31.200 +

€ 62.400 -

Restant

€ 0

Winstverdeling volgens afspraak.

De openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid

Twee of meer ondernemers kunnen ook besloten een openbare vennootschap met rechtspersoonlijkheid op te richten. Een rechtspersoon wordt opgericht door een notariële akte te laten opstellen en deze bij de Kamer van Koophandel te laten inschrijven. De onderneming heeft zijn bestaan te danken aan een notariële akte. De rechtspersoon wordt nu eigenaar van de bezittingen en schulden. Personen blijven hoofdelijk aansprakelijk.

De commanditaire vennootschap

Bij de commanditaire vennootschap wordt er onderscheid gemaakt in beherende vennoten en stille vennoten. De overeenkomst tussen beherende en stille vennoten is dat beiden eigenaars zijn van het bedrijf. Er zijn echter ook verschillen.

De beherende vennoten zijn eigenaars die zich daadwerkelijk met de organisatie bemoeien. Ze zijn daarom ook met hun privévermogen aansprakelijk voor de schulden die het bedrijf maakt. Dit betekent dat ze in principe alles wat ze hebben, kunnen verliezen.

De stille vennoten of commanditaire vennoten zijn eigenaars die alleen geld ter beschikking stellen. Dit betekent dat ze zich niet met de dagelijkse gang van zaken mogen bemoeien. Ze kunnen nooit meer dan hun ingebrachte geld verliezen. Als vergoeding voor het permanent ter beschikking stellen van hun geld en het risico dat zij lopen, delen ze mee in de winst.

Een commanditaire vennootschap biedt enkele voordelen:

  1. Er kan meer Eigen Vermogen aangetrokken kan worden. Dit vergroot de uitbreidingsmogelijkheden.

  2. De stille vennoot krijgt als beloning voor het beschikbaar stellen van het kapitaal een gedeelte van de winst. Op het moment dat er geen winst gemaakt wordt, kost het de onderneming (in tegenstelling tot een lening) geen geld.

Een week na opening van Gelo Smulboetiek staat de winkel ernaast te koop. Loes en Gerdien hebben interesse. Tenslotte staat het 'huis van je buurman maar een keer in je leven te koop'. De vader van Loes is bereid als stille vennoot toe te treden door € 100.000 vermogen ter beschikking te stellen:

Balans Gelo Smulboetiek CV, 8 jan. (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Gebouw 1

289

Kapitaal Gerdien

90

Inventaris keuken 1

50

Kapitaal Loes

90

Inventaris restaurant 1

64

Kapitaal vader cv

100

Gebouw 2

330

8% hypothecaire lening 1

168

Overige activa

16

8% hypothecaire lening 2

296

Crediteuren

5

749

749

Meestal heeft een stille vennoot een sociale, persoonlijke of zakelijke relatie met de eigenaar van de onderneming:

  • Het betreft een familielid (man, vrouw, vader enzovoort) die door het verschaffen van kapitaal een uitbreiding van de onderneming mogelijk maakt.

  • Het betreft een actieve vennoot die zich terugtrekt en zijn geld gedeeltelijk in de onderneming laat, om zo de achterblijvende vennoten niet in financiële moeilijkheden te brengen.

  • Ook moet gezegd worden dat de winstuitkering die de stille vennoot krijgt meestal hoger is dan de bank aan rente vergoedt.

De winst wordt ook apart op de balans genoteerd en op dezelfde manier als bij een ov, volgens afspraak verdeeld.

De commanditaire vennootschap met rechtspersoonlijkheid

Ook de vennoten van een commanditaire vennootschap kunnen kiezen voor een vennootschap met rechtspersoonlijkheid. Bij een openbare vennootschap staat beschreven hoe dit gebeurt.

Zakelijke ondernemingen ↑Naar boven

Een onderneming heeft als doel het maken van winst. De winst gaat naar de eigenaar van de onderneming. Maar wie is de eigenaar? Hierbij moeten we onderscheid maken tussen:

  • persoonlijke ondernemingen

  • zakelijke ondernemingen

De zakelijke onderneming.

Bij een zakelijke onderneming is er een scheiding tussen:

  • de (rechts) persoon die voor de schulden van de onderneming verantwoordelijk is

  • de personen die het Eigen Vermogen verschaffen, de eigenaren

  • de personen die de onderneming leiden

Financieel verantwoordelijk

Een zakelijke onderneming is een rechtspersoon. Een rechtspersoon wordt opgericht door een notariële akte te laten opstellen en deze bij de Kamer van Koophandel te laten inschrijven. De zakelijke onderneming heeft zijn bestaan te danken aan een notariële akte. Nu komt het gekke: de rechtspersoon (die dankzij de notariële akte bestaat) is voor de onderneming verantwoordelijk. Een onderneming die rechtspersoon is, heeft dezelfde rechten en plichten als een natuurlijk persoon. Met andere woorden: het zal de afspraken moeten nakomen. Een rechtspersoon (= notariële akte) kan echter niet handelen. Dat zullen personen namens de onderneming moeten doen. Vandaar dat onmiddellijk na de oprichting de leiding van de onderneming aangesteld wordt. Deze personen werken in dienst van de onderneming. Het personeel verricht de handelingen namens de rechtspersoon (= notariële akte). Maar als het onverwachts mis mocht gaan, kan de schuld dus niet op het personeel verhaald worden. De zakelijke onderneming is immers verantwoordelijk. Op het moment dat alle schulden niet voldaan kunnen worden, vissen de schuldeisers achter het net. Een zakelijke onderneming (= notariële akte) kan immers niet handelen. Daar staat wel tegenover dat het oprichten van een zakelijke onderneming aanzienlijk meer geld kost. Bovendien zal bij winstuitkering dubbel belasting betaald moeten worden: vennootschapsbelasting (een zakelijke belasting) en inkomstenbelasting (een privébelasting).

Leidinggevenden

De ondernemer(s) die van plan is een zakelijke onderneming te starten, gaat op zoek naar leidinggevend personeel. Meestal benoemt hij zichzelf als directeur. Naast zichzelf benoemt hij nog één of meerdere (financiële) deskundigen. De leiding van de onderneming wordt ook wel 'de directie' genoemd. Ze werken in dienst van de bv (en staan dus op de loonlijst). Ze zijn niet financieel voor de onderneming verantwoordelijk tenzij mismanagement bewezen is. Bovendien wordt vaak van de directie geëist dat voor het verkrijgen van Vreemd Vermogen de aanvragers privé garant staan. Bij faillissement zullen deze personen het geld dat ze geleend hebben dus terug moeten betalen (maar niet de schulden die door verliezen ontstaan zijn).

Het aantrekken van Eigen Vermogen

Nu zal er Eigen Vermogen aangetrokken moeten worden. Het aan te trekken kapitaal wordt in kleinere delen verdeeld. Verschillende personen (of organisaties) stellen een deel van het Eigen Vermogen ter beschikking. Ze nemen voor een 'klein' bedrag deel aan de onderneming. Anders gezegd: ze hebben een aandeel in de onderneming. De personen die een aandeel in een onderneming hebben worden dan ook aandeelhouders genoemd.

Voorbeelden van zakelijke ondernemingen zijn:

  • besloten vennootschap

  • naamloze vennootschap

Veel naamloze vennootschappen komen in de horeca niet vaak voor. De nv (afkorting voor naamloze vennootschap) wordt dan ook niet 'behandeld'. McDonald's is een voorbeeld van een in de horeca werkzame nv.

Besloten vennootschap

Het starten van een naamloze vennootschap is zeer kostbaar. Vooral het voeren van reclame en de uitgifte van aandelen slokken grote sommen geld op. Het publiek zal met reclamespotjes en krantenadvertenties warm gemaakt moeten worden de aandelen te kopen. Ook zullen banken als tussenpersoon ingehuurd moeten worden. De kosten wegen niet op tegen het bedrag dat aan Eigen Vermogen aangetrokken moet worden. Vandaar dat vooral de kleine en middelgrote horecaondernemingen ervoor kiezen een bv op te richten. De afkorting bv staat voor besloten vennootschap. Deze ondernemingsvorm richt men in grote lijnen op dezelfde manier op als de nv. Er is ook een notariële akte voor vereist. En ook zal de akte bij de Kamer van Koophandel moeten worden ingeschreven. De besloten vennootschap is evenals de naamloze vennootschap een zakelijke onderneming. Er is dus een scheiding tussen:

  • verschaffers van het Eigen Vermogen; de aandeelhouders

  • de personen die de onderneming leiden; de directie

  • de financieel verantwoordelijke; de rechtsvorm (ofwel de notariële akte)

Ook het Eigen Vermogen van een bv is in aandelen verdeeld. Het besloten karakter van een bv blijkt uit het feit dat de aandelen niet vrij overdraagbaar zijn. De aandeelhouders hebben elkaars toestemming nodig om de aandelen aan elkaar of aan derden te verkopen. Op deze manier houdt men de aandelen binnen een bekende, beperkte groep aandeelhouders, meestal bekenden of familieleden. De aandeelhouders zijn dus bekend. Daarom is het onzin om aandelen te laten drukken. Er bestaan dan ook geen aandeelhoudersbewijzen (aandelen). In een register, een door de notaris opgesteld document, worden de bedragen genoteerd die de aandeelhouders in de onderneming hebben geïnvesteerd. Een besloten vennootschap kan dan ook omschreven worden als een ondernemingsvorm waarvan het Eigen Vermogen verdeeld is in aandelen, die niet vrij overdraagbaar zijn en daarom op naam zijn gesteld.

Omdat de reclamecampagne achterwege kan blijven en er geen kosten gemaakt hoeven te worden om de aandelen uit te geven, zijn de oprichtingskosten van een bv betrekkelijk laag (maar toch aanzienlijk hoger dan het starten van een persoonlijke onderneming).

De formule die Loes en Gerdien gebruiken is succesvol. Ze besluiten dan ook andere vestigingen te openen. Omdat het risico te groot wordt, besluiten Loes en Gerdien een bv op te richten. In de akte moet het maatschappelijk kapitaal vermeld worden. Dit is het kapitaal dat maximaal aan aandelen uitgegeven mag worden. Loes en Gerdien schatten in de toekomst € 5.000.000 nodig te hebben. Op het moment van oprichting (dus nog voordat er aandelen 'verkocht' zijn) ziet de balans er als volgt uit.

Balans Gelo Smulboetiek bv (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Aandelenvermogen

5.000

In portefeuille

5.000 -

0

0

Of....

Balans Gelo Smulboetiek bv (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

In portefeuille

5.000

Aandelenvermogen

5.000

5.000

5.000

Uitgifte van aandelen ↑Naar boven

Een acte wordt door de notaris opgesteld en bij de Kamer van Koophandel ingeschreven.

Loes en Gerdien kopen een ander pand aan. De vermogensbehoefte van de nieuwe onderneming wordt berekend. Deze wordt geschat op € 865.000. Met de bank is afgesproken dat de hypothecaire leningen door de 'nieuwe' onderneming zullen worden overgenomen. Het bedrag wat aanaandelenvermogen geplaatst moet worden, bedraagt:

Het bedrag wat aan aandelenvermogen geplaatst worden

Financieringsbehoefte

865

Vreemd Vermogen Lang

239

Vreemd Vermogen Kort

26 +

265 -

Waarde te plaatsen aandelen

600

Er wordt dan ook besloten voor een bedrag van € 600.000 aan aandelenvermogen te plaatsten. Nu wordt het even oppassen geblazen. De leiders richten dus een bv op om te voorkomen dat ze hoofdelijk aansprakelijk gesteld kunnen worden. Ze willen 'hun' onderneming wel, zonder bemoeienis van buitenaf, kunnen leiden. Wie heeft het voor het zeggen in besloten of naamloze vennootschap? De aandeelhouders. De directie heeft immers toestemming van de aandeelhouders nodig om hun plannen te kunnen uitvoeren. Daarom zullen Loes en Gerdien moeten zorgen dat ze meer dan 50% van de aandelen (€ 600.000 / 2 = € 300.000) in bezit hebben. Op die manier hebben ze automatisch de toestemming van de meerderheid van de aandeelhouders. Zowel Loes als Gerdien neemt daarom voor € 151.000 in de onderneming deel. Er volgt nog een rondgang langs vrienden, familie en bekenden. Er is voldoende belangstelling voor de overige aandelen.

De balans na oprichting en storting van het aandelenvermogen, ziet er als volgt uit:

Gelo Smulboetiek bv (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Bank

600

Aandelenvermogen

5.000

In portefeuille

4.400 -

600

Geplaatst aandelen kapt.

600

Winstverdeling van een bv ↑Naar boven

De winst wordt, net als bij een ov weer apart op de balans genoteerd.

Gelo Smulboetiek behaalt over 2007 € 200.000 winst. De balans ziet er per 31 december

als volgt uit:

Gelo Smulboetiek BV 31 december 2007 (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Activa

1.120

Aandelenvermogen

5.000

In portefeuille

4.400

Geplaatst

600

Schulden

320

Winst

200

1.120

1.120

De directie zal op de aandeelhoudersvergadering voorstellen de winst op een bepaalde manier te verdelen. De zakelijke ondernemingen dienen over de winst vennootschapsbelasting te betalen.

De vennootschapsbelasting wisselt regelmatig. Bovendien hangt deze af van de grootte van de winst. We stellen de vennootschapsbelasting gemakshalve op 25%.

Het bedrag dat verdeeld kan worden bedraagt:

Het bedrag dat verdeeld kan worden bedraagt:

Winst voor belasting

€ 200.000

Vennootschapsbelasting 25%

€ 50.000 -

Winst na belasting

€ 150.000

De aandeelhouders krijgen per ingelegde euro:

Formule

Winstreserve ↑Naar boven

Het jaar daarop bedraagt de winst voor belasting weer € 200.000. Deze keer stellen Loes en Gerdien voor een gedeelte van de winst te reserveren. Dit wordt winstreserve genoemd.

Eigenlijk beslissen Loes en Gerdien dit. Ze bezitten immers samen 50% van de aandelen.

Het bedrag dat verdeeld kan worden bedraagt:

Winst voor belasting

€ 200.000

Vennootschapsbelasting 25%

€ 50.000 -

Winst na belasting

€ 150.000

Reservering

€ 60.000 -

Uit te keren aan aandeelhouders

€ 90.000

De aandeelhouders krijgen per ingelegde euro:

Formule

De balans ziet er na dit besluit als volgt uit:

Gelo Smulboetiek BV 1 januari 2008 (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Activa

1.120

Aandelenvermogen

5.000

In portefeuille

4.400 -

Geplaatst

600

Winstreserve

60

Schulden

320

Te betalen vpb (belasting)

50

Uit te keren dividend

90

1.120

1.120

Het Eigen Vermogen bedraagt:

Geplaatst aandelenvermogen

€ 600.000

Winstreserve

€ 60.000 +

Totaal Eigen Vermogen

€ 660.000

Hierdoor neemt de waarde van het aandeel toe. Elke ingelegde euro is door de reservering € 1,10 waard. Dit is precies het bedrag dat (per euro) gereserveerd is.

Herwaarderingsreserve ↑Naar boven

De financiële positie van een onderneming zal up-to-date moeten zijn. Op de balans van Gelo Smulboetiek bv staat het volgende onroerend goed vermeld:

Balanswaarde per 1 januari 2007

Kerkweg 1

€ 120.000

Nieuwstraat

€ 160.000 +

Dijkweg

€ 210.000 +

Totaal

€ 490.000

Een taxateur schat de waarde als volgt in:

Balanswaarde per 1 januari 2007

Taxatiewaarde

Kerkweg 1

€ 120.000

€ 250.000

Nieuwstraat

€ 160.000

€ 270.000

Dijkweg

€ 210.000 +

€ 240.000 +

Totaal

€ 490.000

€ 760.000

De boekhouder stelt voor de panden her te waarderen. Dat wil zeggen: tegen de juiste waarde op de balans op te nemen. Hierdoor neemt het bezit toe met:

taxatiewaarde - boekwaarde

€ 760.000 - € 490.000 = € 270.000

In feite is er een winst behaald op het onroerend goed. Deze winst wordt aan de reserves toegevoegd. Ze worden herwaarderingsreserve genoemd: een reserve die door herwaardering ontstaan is.

De balans ziet er na herwaardering als volgt uit:

Gelo Smulboetiek bv 1 januari 2008 (bedragen x € 1.000)

Debet

Credit

Activa (volgens taxatie)

1.390

Aandelenvermogen

5.000

In portefeuille

4.400 -

Geplaatst

600

Winstreserve

60

Herwaarderingsreserve

270

Schulden

320

Te betalen vpb (belasting)

50

Uit te keren dividend

90

1.390

1.390

Het Eigen Vermogen bedraagt:

Het Eigen Vermogen bedraagt:

Geplaatst aandelenvermogen

€ 600.000

Winstreserve

€ 60.000

Herwaarderingsreserve

€ 270.000 +

Totaal Eigen Vermogen

€ 930.000

 

 

In samenwerking met het

© Noordhoff Uitgevers bv