Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Wijngebied: Zuid-Afrika

Zuid-Afrikaanse wijngebieden

Inleiding

Zuid-Afrika is het enige Afrikaanse wijnland van betekenis. Dat komt vooral door het klimaat: van alle Afrikaanse landen ligt alleen Zuid-Afrika in de zone waarin het klimaat heel geschikt is voor wijnbouw. Behalve het klimaat is ook de bodem erg geschikt voor wijnbouw: Zuid-Afrika heeft veel verschillende bodems.

In de tijd van de apartheid (1960-1990) had Zuid-Afrika moeite om zijn wijnen te exporteren.

Er gold een boycot en bij importbedrijven van Zuid-Afrikaanse producten werden soms de ramen ingegooid. Na de afschaffing van de apartheid heeft de Zuid-Afrikaanse wijnbouw zich snel ontwikkeld.

Zuid-Afrika heeft nu ongeveer 100.000 hectare wijngaarden. Dat is ongeveer net zoveel als de wijnstreek Bordeaux of het wijnland Duitsland. De wijnboeren produceren samen ongeveer 9 miljoen hectoliter wijn per jaar. Gedeeltelijk wordt deze wijn verwerkt tot brandy, wijnalcohol. Zuid-Afrika is de achtste wijnproducent ter wereld; het land levert 3,1 procent van de wereldwijnproductie. Zuid-Afrika maakt ook druivenconcentraat.

In Nederland zijn Zuid-Afrikaanse wijnen populair en nemen zij de tweede plaats in op de consumptie­ranglijst.

Algemene kenmerken Zuid-Afrika

 
 

Terroir

Bodem
Zeer gevarieerd
Klimaat
Gemiddelde temperatuur Kaapstad: 17°C
Gemiddeld aantal zonuren Kaapstad: 3100
Belangrijkste druivenrassen
Wit:
  • Steen (Chenin blanc)
  • Colombard
  • Sauvignon blanc
  • Chardonnay
  • Sultana
Blauw:
  • Cabernet Sauvignon
  • Shiraz
  • Pinotage
  • Ruby Cabernet
 

Wijngaard

Wijngaardareaal
101.000 hectare
Totale productie
9 miljoen hectoliter
 

Vinificatie

Soorten wijn
Wit: 61%
Rood: 39%
 

Herkomstgebieden

Districten Wines of Origin
Cape point
Darling
Tygerberg
Paarl
Stellenbosch
Swartland
Tulbagh
Robertson
Swellendam
Worcester
Calitzdorp
Citrusdal Mountain
Citrusdal Valley
Lutzville Valley
Overberg
Douglas

In de kuststreek in het zuidwesten van het land liggen de meeste wijndistricten. Eén daarvan is Stellenbosch: het belangrijkste centrum van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw. Hier liggen de meeste wijnbouwdistricten. Bij Kaapstad domineert de Tafelberg het landschap. De bodem in deze kustvlakte varieert van het zandsteen van de Tafelberg in het westen tot graniet op de hellingen verder naar het oosten.

In ‘Klein Karoo’ overheerst leisteen. De bodem van de valleien in dit gebied bestaat vooral uit zand en grind.

De karakteristieke Tafelberg (l.) in Zuid-Afrika
De karakteristieke Tafelberg (l.) in Zuid-Afrika

Klimaat

Het Zuid-Afrikaanse klimaat is koeler dan in veel andere gebieden die rond 34 graden ten zuiden van de evenaar liggen. Dit komt doordat de koelere Atlantische Oceaan en warmere Indische Oceaan hier samenkomen. Dat geeft neerslag. Bovendien loopt er een koude golfstroom vanaf de zuidpool naar het noorden langs de westkust van Afrika, die een matigende invloed op de temperatuur heeft. Zuid-Afrika heeft geen extreem hete zomers, en de winters zijn er mild en bijna vorstvrij. Jaarlijks valt er voldoende neer­slag: de meeste neerslag valt tussen mei en augustus en varieert van 450 tot 1000 millimeter per jaar. Hier­door is irrigatie niet nodig. De wijnbouw profiteert van deze klimatologische omstandigheden.

Wijnbouw

Het werk in een Zuid-Afrikaanse wijngaard verschilt weinig van dat in een Europese. Alleen begint het seizoen er in september en niet in februari, zoals in Europa. Zuid-Afrika ligt immers op het zuidelijk halfrond. Terwijl in Europa dan net de oogst begint, beginnen in Zuid-Afrika de wijnstokken uit te lopen. In januari begint de zomer in de Kaap. De meeste druiven worden in februari geoogst. Deze oogst gebeurt vrijwel overal nog handmatig.

Zuid-Afrika heeft erg veel kennis uit andere landen gehaald. Al in de zeventiende eeuw vestigden zich Franse Hugenoten in Paarl. Wijnstokken zijn uit de hele wereld geïmporteerd en de meeste wijnmakers hebben het vak geleerd in landen en gebieden als Frankrijk, Duitsland, Californië, Australië en Nieuw-Zeeland, vooral de jongere. De invloed van deze internationale kennis is merkbaar in de verschillende stijlen van wijnen uit Zuid-Afrika.

Met dank aan de VOC

Het ontstaan van Zuid-Afrika begon met de stichting van een verversingspost op Kaap de Goede Hoop in 1652. Hier kon de Nederlandse ‘Verenigde Oost-Indische Compagnie’ de boten die naar Indië voeren van verse levensmiddelen voorzien. Jan van Riebeeck was de eerste gouverneur van Kaap de Goede Hoop en plantte er in 1655 de eerste druivenstokken. Op 2 februari 1659 werd de eerste wijn van Kaapse druiven gemaakt. Daarna werden op grote schaal druivenstokken geplant op Roschheuvel, het huidige Bishopscourt Wynberg. De eerste jaren verliep de Zuid-Afrikaanse wijnbouw moeizaam door gebrek aan ervaring. Dat veranderde in 1679 met de komst van de opvolger van Van Riebeeck: Simon van der Stel. Van der Stel was een enthousiast en kundig wijnmaker. Op zijn boerderij in Constantia legde hij een wijngaard aan en slaagde er meteen in goede wijn te maken. Deze wijngaard bestaat nog steeds.

Groot Constantia: de historische boerderij gebouwd door Simon van der Stel
Groot Constantia: de historische boerderij gebouwd door Simon van der Stel

Druivenrassen en wijnen

In Zuid-Afrika noemt men een druivenras of -variëteit ‘cultivar’. Dit is ook de aanduiding voor mono-cépagewijnen. Sinds 2000 is er een tendens dat er meer blauwe dan witte druiven worden aangeplant. De aanplant van druiven is nu vrijwel gelijkmatig verdeeld over witte en blauwe druiven. Het aandeel blauwe druiven neemt echter toe.

In Zuid-Afrika staan de volgende witte druivenrassen aangeplant:

  • Steen (Chenin blanc). Van de witte druiven is dit de belangrijkste. De Steen is dezelfde druif als de Chenin blanc, meestal gebruikt voor eenvoudige, maar goede, droge witte wijn. Op een deel van deze druiven laten de wijnboeren edele rotting ontstaan. Daarnaast wordt de Steen ook gebruikt voor sherryvarianten en mousserende wijnen.
  • Colombard
  • Sauvignon blanc
  • Chardonnay
  • Sultana. Vooral gebruikt om basiswijnen van te maken voor distillatie.

Van de blauwe rassen zijn de volgende het belangrijkst:

  • Cabernet Sauvignon
  • Shiraz
  • Pinotage. Dit is een typisch druivenras van Zuid-Afrika. Het is in 1924 ontstaan door een kruising van de Pinot noir en de Cinsault. Omdat men de Cinsault in die tijd Hermitage noemde, ontstond uit de naam Pinot-Hermitage de naam Pinotage. De aanplant van de druif loopt terug.
  • Merlot
  • ‘Ruby Cabernet’. Dit is een kruising tussen de Cabernet Sauvignon en de Carignan.
Toon tabel: Druivenrassen van Zuid-Afrika (2010)

*vooral als basis voor distillaten

De Zuid-Afrikaanse wijnen komen als ‘cultivar’ (mono­cépage) of als assemblage uit. Van de rode wijnen zijn de ‘Bordeauxblends’ populair. Voor deze assemblage gebruiken de wijnmakers de Cabernet Sauvignon, Merlot, Cabernet Franc, Malbec en Petit Verdot. De Pinot noir is in opkomst. In de laatste 10 jaar is de aanplant verdubbeld.

Wijnboerderij in oud-Hollandse stijl
Wijnboerderij in oud-Hollandse stijl

Van oudsher domineert een beperkt aantal grote wijn­producenten en wijncoöperaties de markt. Tot voor kort produceerden ze vooral wijn in bulk, basiswijn voor distillatie, druivenconcentraat en druivensap. De laatste jaren maken ze ook steeds vaker merk­wijnen, die vaak Nederlands klinkende namen hebben.

In totaal leveren deze bedrijven het grootste deel van de Zuid-Afrikaanse wijnproductie. Het aantal zelfstandige ‘estate wineries’ groeit echter. In 2012 zijn er al 176 geregistreerd. Dit zijn vaak kleinschalige wijnproducenten die veel aandacht hebben voor kwaliteit.

Pinotage

Het ontstaan van het druivenras Pinotage is de verdienste van Professor Abraham Izak Perold. Hij studeerde scheikunde in Duitsland en was de eerste wijnbouwprofessor aan de universiteit van Stellenbosch. Hij kruiste de rassen Cinsault en Pinot noir, waaruit het druivenras Pinotage ontstond.

In het begin was zijn Pinotage niet populair: men vond dat de smaak van de Pinotagewijnen leek op die van roestige spijkers en dat ze stonken naar aceton. Dit leek het einde van de Pinotage te zijn. Tegenwoordig heeft men de vinificatie van deze druif beter onder de knie, waardoor de wijnen beter smaken. In 1991 kreeg de 1989 Pinotage van Kanonkop zelfs internationale erkenning. Tijdens de International Wine and Spirit Competition kreeg de wijn de Robert Mondavi trophy. Wijnmaker Beyers Truter van Kanonkop werd Winemaker of the Year.

Wijnwetgeving

De bespreking van de Zuid-Afrikaanse wetgeving begint niet bij de overheid maar bij de Kooperatiewe Wynbouers-vereniging van Suid-Afrika (KWV). Deze machtige organisatie werd in 1918 opgericht. Sinds haar oprichting heeft de KWV veel regels opgesteld waaraan de leden zich moeten houden. Deze vormden de basis voor de wetgeving die de overheid later heeft opgesteld.

Wine of Origin

De Zuid-Afrikaanse wijnwet bestaat sinds 1973. Toen is het ‘Wine of Origin’ (WO)-systeem officieel ingevoerd. Binnen dit systeem is Zuid-Afrika opgedeeld in zestien districten, die vaak zijn onderverdeeld in wards of ‘wyke’ en individuele ‘estates’. Niet alle districten zijn echter onderverdeeld in wards. Hierdoor kan het voorkomen dat een estate een onderdeel is van een district én van een ward (zie Figuur 21.1).

Figuur 21.1: Indeling gebieden ‘Wine of Origin’
Figuur 21.1: Indeling gebieden ‘Wine of Origin’

Sommige districten vormen samen een ‘region’. De belangrijkste daarvan is de ‘Coastal region’, die bestaat uit de zes (zuid)westelijke districten. Binnen deze ‘region’ kunnen de wijnmakers assemblages maken van druivenrassen die alle uit de ‘Coastal Region’ komen. Omdat de Coastal region zo groot werd, is de zuidelijke kust nu een eigen ‘region’ geworden: Cape South coast.

Van groot naar klein onderscheidt men dus de volgende Wines of Origin:

  • Region: een combinatie van districten of delen van districten. Niet alle districten zijn onderdeel van een region.
  • District: de kern van de Zuid-Afrikaanse wijnwetgeving. Een afgebakend herkomstgebied. Binnen een district is een grotere variatie aan bodem­typen mogelijk dan bij een ward. Er zijn zestien districten.
  • Ward: een onderdeel van een district, waarvan de wijnen een kenmerkend eigen karakter hebben. Niet alle districten hebben ‘wards’.
  • Estate: de kleinste categorie van de WO: één boerderij of een combinatie van nauw samenwerkende boerderijen. Alleen de druiven van de genoemde estate worden voor een estatewijn gebruikt. Een wijnboer mag wijn van druiven die hij buiten zijn estate heeft ingekocht, niet onder de naam van de estate uitbrengen. Ze krijgen dus een andere naam. Tot 2005 mocht alleen het estate worden genoemd. Als alle druiven afkomstig zijn van één bepaalde wijngaard, dan mag sinds 2005 ook die wijngaard op het etiket worden vermeld.

Om in aanmerking te komen voor een bepaalde WO-classificatie moet de wijn gekeurd worden door de ‘Wine and Spirit Board’. Bij goedkeuring krijgt de wijn een certificatiezegel, waaruit blijkt dat de wijn voldoet aan de eisen die gesteld worden aan de herkomst, het druivenras en het oogstjaar. Het zegel geeft aan de consument het vertrouwen dat alle informatie op het etiket betrouwbaar is.

Figuur 21.2: Toelichting Zuid-Afrikaans wijnetiket

Zuid-Afrikaans wijnetiket

Op een fles van een Wine of Origin moet de volgende informatie staan:

  • naam van het gebied: estate, ward, district of region;
  • druivenras(sen);
  • woorden ‘estate’, ‘vineyard’, ‘origin’ of ‘vintage’;
  • term ‘Wine of Origin’;
  • land van oorsprong;
  • naam en adres van producent of bottelaar;
  • alcoholpercentage;
  • inhoud.

Op iedere fles zit een zegel dat garandeert dat de informatie op het etiket betrouwbaar is. De ‘Wine and Spirit Board’ verleent dit zegel.

Garantiezegel
Garantiezegel

Toon tabel: Zuid-Afrikaanse term
Landelijke ondersteuning

De universiteit van Stellenbosch is een belangrijke steunpilaar van de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie.

Naast deze universiteit heeft de Zuid-Afrikaanse staat een eigen onderzoeksinstituut: het ‘Nietvoorbij Instituut voor Wijnbouw en Oenologie’. Wijnmakers kunnen ook terecht bij het ‘Elsenburg Agricultural College’, dat gespecialiseerd is in wijnbereidings­technieken en de twaalfkoppige adviescommissie van de KWV.

Wijngebieden van Zuid-Afrika

Geografisch bestaat Zuid-Afrika uit twee delen: de West-Kaap en de Noord-Kaap. De West-Kaap ligt in het zuidwesten. Hier is de Zuid-Afrikaanse wijnbouw begonnen en ligt het grootste deel van de wijngaarden, bij de Atlantische kust. De wijngebieden liggen dicht bij elkaar in een tamelijk klein gebied dat zich vanaf Kaapstad ongeveer 150 kilometer naar het oosten uitstrekt. De West-Kaap heeft koelere en warme, drogere regions:

  • Coastal Region: 9 districten;
  • Cape South Coast: 6 districten;
  • Breede River Valley Region: 3 districten;
  • Klein Karoo Region: 2 districten;
  • Olifants River Region: 3 districten;
  • Northern Cape: 2 districten.

Ten slotte is er één district in de West-Kaap (of: Weskaap) dat tot geen enkele region behoort, dat is Overberg.

De Noord-Kaap ligt in het noorden van het land en omvat enkele losse gebieden ter hoogte van Johannesburg. Dit gebied is bijzonder warm. Hier ligt slechts één district.

In de volgende paragrafen worden de verschillende wijnbouwregio’s behandeld.

Boberg

Naast Coastal Region bestaat ook Boberg Region. Deze aanduiding is bestemd voor de versterkte wijnen van Paarl en Tulbagh.

Toon tabel: Indeling wijngebieden Zuid-Afrika

Boberg(region) gebruikt voor versterkte wijnen uit Paarl, Franschhoek en Tulbagh

Coastal Region

Coastal Region omvat de belangrijkste ‘districts’ voor Zuid-Afrika:

  • Cape Point;
  • Tygerberg;
  • Darling;
  • Stellenbosch;
  • Paarl;
  • Tulbagh;
  • Swartland;
  • Franschhoek;
  • Wellington.

Deze districten liggen rond Kaapstad en Kaap de Goede Hoop, tussen de kuststrook bij de Valsbaai in het zuiden tot aan de St. Helenabaai in het noorden. De Atlantische winden zorgen hier voor afkoeling. Omdat het in deze gebieden voldoende regent, is er weinig of geen irrigatie nodig.

Selectie van de druiven
Selectie van de druiven

District: Cape Point (0 wards, 2 estates)

Cape Point is een schiereiland ten zuiden van Kaapstad. Het is niet het meest zuidelijke puntje van Afrika (dat is Cape Agulhas). Tussen het district en Kaapstad ligt de zelfstandige ward Constantia. Hier stichtte de gouverneur Simon van der Stel in de zeventiende eeuw zijn historische boerderij. Vroeger was de ward Constantia vooral bekend om zijn zoete wijn, die in de negentiende eeuw net zo beroemd was als de Hongaarse Tokaji. Tegenwoordig produceert men hier echter ook verfijnde droge wijnen van de Sauvignon blanc en rode wijnen in de stijl van Bordeaux. Er zijn twee estates: Groot Constantia en Klein Constantia. De wijngaarden liggen tegen de oostelijke hellingen van de Constantiaberg: een uitloper van de Tafelberg. De druivenstokken profiteren hier ’s middags van de schaduw van de berg en van de koele zeewind uit de Valsbaai, die op nog geen 8 kilometer afstand ligt. Hier valt genoeg regen, zodat irrigatie overbodig is.

District: Tygerberg (2 wards, 6 estates)

In het district Tygerberg ligt de bekende ward Durbanville. Net als Constantia ligt deze dicht bij Kaapstad. De noordelijke buitenwijken van deze stad hebben inmiddels zelfs enkele wijngaarden opgeslokt. De vier estates van dit gebied liggen vooral op de hellingen. Deze produceren meest rode wijnen.

De koele zeewind tempert de zomerse hitte en maakt de lucht droger, waardoor de kans op schimmel en ziekten kleiner is.

District: Darling (1 wards, geen estate)

In het district Darling ligt de ward Groenekloof. Van alle wards ligt Groenekloof het dichtst bij de Atlantische Oceaan. Er zijn geen estates. Het wijn­gebied is vooral bekend om de hoge kwaliteit van zijn Sauvignon blanc.

District: Stellenbosch (7 wards, 58 estates)

Het district Stellenbosch is het centrum van de Zuid-Afrikaanse wijnbouw. In de stad Stellenbosch is de enige Zuid-Afrikaanse universiteit gevestigd met een aparte afdeling wijnbouw en oenologie. Veel succes­volle wijnmakers van Zuid-Afrika hebben daar hun opleiding gevolgd. Stellenbosch is kwalitatief het beste en in omvang het derde gebied van Zuid-Afrika.

De Franschhoekvallei is een zelfstandige district
De Franschhoekvallei is een zelfstandige district

Enkele bergen geven het gebied verschillende microklimaten: Helderberg, Simonsberg en Drakenstein­berg. Deze microklimaten maken de streek bijzonder geschikt voor de teelt van een groot aantal druivenrassen. Hoger op de helling is het koeler en bevat de bodem meer graniet. De gemiddelde neerslag schommelt tussen 600 en 800 millimeter per jaar.

In Stellenbosch groeien vooral blauwe druivenrassen, met name Cabernet Sauvignon, Merlot en Shiraz. De Merlot wint aan populariteit en wordt steeds meer gebruikt voor mono-cépagewijn. Niet alleen vanwege zijn goede karakter, maar ook omdat hij snel op dronk is. Daarnaast maakt men in dit gebied ook goede witte wijnen. De meest aangeplante witte druif is de Sauvignon blanc, direct gevolgd door de Chenin blanc.

Toon tabel: District Stellenbosch

District: Paarl (2 wards, 33 estates)

Paarl ligt verder landinwaarts dan Stellenbosch, minder dan 60 kilometer van Kaapstad. Het stadje Paarl wordt gedomineerd door de Paarlberg. Deze rots ziet er na een regenbui uit als ‘een zwarte parel’, vandaar deze naam.

Er heerst een typisch mediterraan klimaat met lange en warme zomers en een jaarlijkse neerslag van ongeveer 650 millimeter. Daarom wordt alleen in extreem droge jaren irrigatie toegepast.

De bodem van Paarl bestaat uit drie hoofdsoorten:

  • ‘table mountain zandsteen’ bij de Bergrivier;
  • granietbodem in de omgeving van Paarl;
  • leisteen in het noordoosten.

Paarl is het op een na grootste wijngebied van het land. De wijnboeren verbouwen in Paarl veel verschillende druiven, waarvan Cabernet Sauvignon, Pinotage, Chardonnay, Chenin blanc en Sauvignon blanc het meeste potentieel bezitten. Oorspronkelijk produceerde Paarl vooral versterkte wijnen. Enkele daarvan waren sherryachtige, die net als de Spaanse sherry’s flor krijgen en rijpen in een solerasysteem (zie § 10.10.1). Tegenwoordig produceren de meeste wijnmakers ‘gewone’ wijnen.

Zuid-Afrika heeft een afwisselend landschap met een mooie kustlijn (Gordon’s Bay)
Zuid-Afrika heeft een afwisselend landschap met een mooie kustlijn (Gordon’s Bay)

District: Franschhoek (0 wards)

De Franschhoekvallei ligt ten zuidoosten van de stad Paarl en ten oosten van Stellenbosch. Aan beide kanten van het gebied liggen bergen die hoog boven de vallei uitsteken. Deze bergen geven een behoorlijk gevarieerd klimaat. Hier wonen veel mensen met Franse voorouders. Daarom hebben de meeste landgoederen nog steeds Franse namen. Franschhoek is een van de belangrijkste wijngebieden van Zuid-Afrika. Hier is ook de KWV gevestigd, net als enkele andere progressieve coöperaties. Daarnaast wordt hier jaarlijks de Nederburgveiling gehouden, een groot wijnevenement.

District Wellington (0 wards)

Dit is een van de nieuwe districten van Zuid-Afrika. Tot 2011 was het een ward van Paarl. Er zijn nog geen wards of estates.

Hoek met Fransen

De wijnbouw in Zuid-Afrika kwam tussen 1680 en 1690 pas goed op gang, toen de Franse hugenoten zich in Franschhoek vestigden. Ze waren uit Frankrijk gevlucht en moesten met heel beperkte middelen wijn maken. Hun deskundige manier van werken heeft een blijvende invloed achtergelaten op de Zuid-Afrikaanse wijnindustrie.

District: Tulbagh (0 wards, 9 estates)

Het district Tulbagh ligt ten noorden van Paarl en ten oosten van Swartland. De wijngaarden zijn aan drie kanten omringd door de Winterhoekbergen. Behalve wijngaarden zijn hier ook boomgaarden en graanvelden. De bodemsoorten zijn heel verschillend, variërend van zandbodems in de vallei tot stenige bodems op de hogere hellingen. In de zomer loopt de temperatuur hoog op. Dit bergachtige gebied heeft veel verschillende microklimaten, waar de wijnboeren slim gebruik van maken door op de meest interessante plekken de juiste druiven aan te planten.

District: Swartland (2 wards, 7 estates)

Swartland is een groot district. Het ligt ten noord­westen van Paarl en Stellenbosch, langs de kust. De benaming ‘zwart land’ verwijst naar de donkere, vruchtbare aarde van deze streek. Swartland leverde oorspronkelijk robuuste, volle rode wijnen en versterkte, portachtige wijnen van hoge kwaliteit. Nu produceren de wijnmakers er lichte witte en rode wijnen. Deze wijnen zijn goed en niet duur. Voor de rode wijnen gebruiken de wijnmakers vooral de Cabernet Sauvignon, Pinotage en Shiraz. Er staan ook nog rassen zoals de Tinta Barocca en de Touriga nacional, die daar oorspronkelijk waren aangeplant om portachtige wijn te maken. Meer dan een kwart van alle wijngaarden is beplant met de Chenin blanc.

Cape South Coast

Districts: Cape Agulhas, Elgin, Overberg, Plettenberg Bay, Swellendam en Walker Bay (16 wards en 14 estates)

De wijngebieden ten zuidoosten van Kaapstad, langs de kust van de Indische Oceaan, zijn de laatste jaren steeds belangrijker geworden. Een belangrijke reden is de verkoeling van de zee die een goede invloed heeft op de kwaliteit van de wijn. De eerste aanplant dateert van enkele tientallen jaren geleden en nu is Cape South Coast een eigen region met zes districten. De twee grootste zijn Overberg en Walker Bay. Vooral de wijnen die gemaakt zijn van de Sauvignon blanc, Chardonnay en Pinot noir hebben snel een goede reputatie gekregen.

Ook de andere districten van de zuidelijke kust worden gekenmerkt door een redelijk koel klimaat waar ‘cool climate rassen’ zoals de Sauvignon en Riesling en ook de Chardonnay en de Pinot noir het goed doen. Ze hebben een elegantie die soms niet onder doet voor de vergelijkbare wijnen uit Europa. Cape Agulhas is het meest zuidelijke puntje van het Afrikaanse continent. Het heeft ook een ward: Elim. Het district Plettenberg Bay ligt helemaal in het oosten.

Breede River Valley Region

De wijngebieden van de Breede River Valley Region (Breë riviervallei) liggen in het stroomgebied van Breede rivier. Het is een warm gebied: zonder irrigatie zou het verbouwen van druiven onmogelijk zijn. Door die irrigatie groeien de druiven misschien zelfs iets te goed. Ze zijn snel rijp, wat ten koste gaat van de finesse. Oorspronkelijk produceerden de wijnmakers hier veel versterkte wijn. Met behulp van moderne technieken zijn ze tegenwoordig steeds beter in staat om ook goede droge wijnen te maken. De Breede River Valley Region bestaat uit vier districten:

  • Robertson;
  • Worcester;
  • Breedekloof. Dit district is het minst belangrijk en wordt niet verder behandeld.

District: Robertson (9 wards, 19 estates)

De bodem van Robertson bevat veel leem. Overdag kan de temperatuur tot grote hoogte oplopen, maar ’s nachts daalt deze sterk, door de zeelucht. Dit gebied heeft hoge zomertemperaturen en een gemiddelde jaarlijkse neerslag van ongeveer 400 millimeter. De constructie van een grote dam aan het begin van de twintigste eeuw heeft de wijnboeren betrouwbare en goedkope irrigatie gebracht. Dit heeft geleid tot de snelle groei van estates en coöperaties in deze streek.

Robertson heeft lange tijd bekend gestaan om zijn versterkte dessertwijnen. Tegenwoordig komen hier ook enkele hoog gewaardeerde Chardonnay- en Shiraz­wijnen vandaan.

Wijngaarden van Estate van Loveren in het district Robertson
Wijngaarden van Estate van Loveren in het district Robertson

District: Worcester (4 wards, 0 estates)

Ten oosten van Paarl ligt het district Worcester (uitspraak: woester). Een groot deel van de vallei van de Breede rivier en haar zijrivieren ligt in deze streek. Het district wordt aan drie kanten door bergen omringd. Er zijn grote verschillen in de samenstelling van de bodem en de microklimaten van de verschillende riviervalleien. Het gebied heeft weinig regen, maar de boeren kunnen hun wijngaarden irrigeren met water uit de waterreservoirs in de Du Toits­kloof-bergen. Het gebied is het grootste wijngebied van Zuid-Afrika. Een groot deel van de Zuid-Afrikaanse wijn komt ervandaan: de negentien coöperaties van Worcester leveren een kwart van de totale wijn­productie. Het is bovendien de grootste producent van brandy in het land. Worcester is dus eigenlijk de Gascogne of de Charentes van Zuid-Afrika: een gebied met een grote wijnproductie die vooral dient als basis voor brandy. De KWV Brandy Cellar is de grootste wijndistilleerderij ter wereld.

Klein Karoo Region

De Klein Karoo Region is een langgerekte streek, die van oost naar west loopt, van Montagu tot Oudtshoorn. Deze region is eigenlijk een voortzetting van de Breede River Region. Het is de kleinste region van Zuid-Afrika: nog geen 3 procent van de wijngaarden ligt hier.

Er heerst een extreem klimaat met warme zomers en weinig neerslag. De wijngaarden liggen daarom vooral in de riviervalleien, omdat daar veel water voor irrigatie beschikbaar is.

Uit deze streek komen de bekendste versterkte wijnen van Zuid-Afrika. De Steen (Chenin blanc) groeit hier veel: door de hoge zuurgraad en veel fruitigheid is deze druif bijzonder geschikt voor warmere gebieden. Klein Karoo heeft twee districten: Calitzdorp en Langeberg-Garcia. Daarnaast heeft het vijf wards, waar­onder Montagu en Outeniqua. Er zijn twee estates: Mons Ruber en Herold.

Olifants River Region

De Olifants River Region ligt boven Swartland. Het is met bijna 9 procent van de wijngaarden de een na kleinste region. De wijngaarden van deze streek liggen in de brede vallei van de Olifantsrivier. In vergelijking met enkele andere Zuid-Afrikaanse wijngebieden zijn de zomers relatief warm, en valt er weinig regen. De samenstelling van de bodem varieert van zanderige grond tot rode, kleihoudende leem.

Door zorgvuldig te snoeien zorgen de wijnboeren ervoor dat bladeren de druiven tegen de zon beschermen. De wijnmakers van dit gebied passen moderne wijnbereidingstechnieken toe. De wijnen van Olifants River hebben een goede prijs-kwaliteitverhouding.

In Olifants River liggen drie districten (tien wards en één estate):

  • Citrusdal Mountain (ward: Piekenierskloof);
  • Citrusdal Valley (geen wards);
  • Lutzville Valley (ward: Koekenaap).

Een aantal wards behoren niet tot een bepaald district.

Aan de slag met wijn

Alles over wijn in één compleet overzicht?

Koop dan het SVH boek 'Aan de slag met wijn'! Klik hier.