Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Wijngebied: Provence

Provence

Inleiding

De Provence is het land van de geuren en smaken, en de Provençaalse keuken is er beroemd om. Grasse is het internationale centrum van de parfumindustrie. Daarnaast is de Provence met zijn warme klimaat een populair vakantiegebied. De Côte d’Azur trekt met zijn baaien, rotspartijen en stranden jaarlijks duizenden toeristen. Ook de natuur heeft een grote aantrekkingskracht, met mooie riviervalleien, plateaus en ruige bergen en massieven, zoals die van Sainte-Victoire, Sante-Baume, Maures en Esterel. Deze zijn soms grijzig en kaal, soms met bossen bedekt.

Waarschijnlijk is de Provence het oudste wijngebied van Frankrijk. Griekse kolonisten stichtten Massalia (Marseille) ongeveer 600 jaar voor Christus. Het wijngebied strekt zich uit van Nice tot Arles, maar het grootste deel van de wijngaarden ligt in het centrale deel van het gebied.

Algemene kenmerken Provence

 
 

Terroir

Bodem
Gevarieerd. Vrij zanderig en rotsig. Hier en daar kalk en klei.
Klimaat
Gemiddelde temperatuur: 15,6°C
Gemiddeld aantal zonuren: 2898 uur
Belangrijkste druivenrassen
Wit:
  • Rolle (Vermentino)
  • Ugni blanc
  • Bourboulenc
  • Clairette
  • Sémillon
  • Chardonnay
Blauw:
  • Grenache
  • Cinsault
  • Syrah
  • Mourvèdre
  • Carignan
  • Tibouren
  • Cabernet Sauvignon
 

Wijngaard

Wijngaardareaal
29.000 hectare
Totale productie
1,35 miljoen hectoliter
 

Vinificatie

Soorten wijn
Wit: 5%
Rood: 15%
Rosé: 80%
 

Appellations

Onderverdeling
Regionale appellations:
Vin de Provence
  • Côtes de Provence
  • • Côtes de Provence Sainte-Victoire
  • • Côtes de Provence Fréjus
  • • Côtes de Provence la Londe
  • Coteaux d’Aix-en-Provence
  • Coteaux Varois en Provence
Lokale appellations:
  • Palette
  • Cassis
  • Bandol
  • Bellet
  • Les Baux-de-Provence

Wijnen

Het belangrijkste wijntype van de Provence is de rosé. Een aanzienlijk deel van de productie wordt ook in de Provence gedronken. De wijnen passen bij het klimaat: ze zijn licht, fris en fruitig – echte dorstlessers. Het meest gangbare type rosé wordt gemaakt op basis van een korte inweking van de blauwe druiven (zie § 4.3.1 en 4.5.3). Nadat deze voldoende kleur hebben afgegeven, perst men de druiven. Daarna vindt de gisting op lage temperatuur plaats. Door kleine variaties op deze vinificatiemethode ontstaan verschillende typen rosé. De kwaliteit van de rode wijnen is de laatste jaren sterk verbeterd.

Figuur 8.20: Voorbeeld etiket

Wijnwetgeving

Meer dan 80 procent van het gebied is als regionale appellation geklasseerd: ongeveer 29.000 hectare. Daarnaast zijn er vijf lokale appellations, met elk een kleine oppervlakte: in totaal omvatten ze minder dan 1700 hectare.

Doordat de wetgeving voor de aanplant van druivenrassen streng is, is de kwaliteit van AOP-wijnen gestegen. Men kijkt hierbij naar de bodemsamenstelling en de druivenrassen die op die bodem het best tot hun recht komen. De aanbevolen rassen voor rood en rosé zijn Grenache, Cinsault, Mourvèdre en Tibouren. Er staat nog veel Carignan, maar deze druif mag maximaal 40 procent van de assemblage uitmaken. Syrah en Cabernet Sauvignon mag men gebruiken om de assemblage tot 30 procent aan te vullen. De belangrijkste witte rassen zijn nu de Rolle en de Sémillon. Het aandeel Clairette en Ugni blanc loopt terug.

Vins de pays

Vanwege het goede klimaat heeft de Provence behalve de AOP’s ook veel andere wijngaarden: er zijn meer dan 3000 hectare wijngaarden die IGP-wijnen maken. Voor IGP-gebieden aan de oostelijke kant van de Rhône en de Provence is de IGP Méditerrannée gevormd. Twee derde van deze wijnen is rood.

Toon tabel: Regionale appellations van de Provence

Regionale appellations

De Provence heeft een gezamenlijke regionale appellation Vin de Provence. Deze dient als een gemeenschappelijke paraplu voor een aantal meer specifieke regionale appellations:

Côtes de Provence, met een aantal subzones: Saint-Victoire, Fréjus en La Londe;

  • Coteaux d'Aix-en-Provence;
  • Coteaux Varois en Provence.

Côtes de Provence

De grote AOP Côtes de Provence is met 23.000 hectare veruit de grootste regionale appellation van de Provence. De grote omvang van dit gebied zorgt voor grote verschillen in de kwaliteit van de wijnen. Men maakt er vooral roséwijnen.

Het heeft lang geduurd voordat de AOP tot stand kwam, omdat er zoveel verschillende belangen in dit gebied waren. Uiteindelijk kreeg dit gebied pas in 1977 zijn eigen appellation. De betere wijnhuizen wilden zich immers onderscheiden van de rest. Om aan hun wens tegemoet te komen heeft men voor hen de classificatie ‘Cru Classé’ ingesteld voor drieëntwintig wijndomeinen. Toen deze classificatie uiteindelijk bestond, heeft men deze echter niet bijgehouden, en tegenwoordig betekent deze extra classificatie niet zo veel meer. De kwaliteit van deze wijnen gaat nu omhoog. De witte wijnen worden beter, de rode wijnen hebben veel kleur en steeds meer karakter, en er komen steeds meer variëteiten van rosé op de markt.

Om recht te doen aan de verschillen erkent men sinds 2005 subregio’s. De AOP Côtes de Provence Sainte-Victoire is een gebied van meer dan 2000 hectare ten oosten van Aix-en-Provence. De tweede subregio heet AOP Côtes de Provence Fréjus. Het is een klein gebied van 235 hectare bij de gelijknamige badplaats. De derde subregio is de AOP Côtes de Provence la Londe, het gebied rond Hyères. Ondanks de verschillen kunnen de producenten ook gebruikmaken van de gezamenlijke appellation Vin de Provence.

  • Coteaux d’Aix-en-Provence

De stad Aix-en-Provence is de kern van dit wijngebied. De Romeinen kwamen hier vanwege de bronnen (Aix is afgeleid van aqua, het Latijnse woord voor water). Ze introduceerden de wijnbouw. De appel­lation omvat nu meer dan 4000 hectare. De bodem is vrij kiezelhoudend. Men maakt hier veel rode en rosé wijn. Slechts zes procent van de productie bestaat uit witte wijn. In dit gebied verbouwt men relatief veel Cabernet Sauvignon. Vooral flessen met Cuvée spéciale of Grande cuvée op het etiket bevatten wijn met een hoger gehalte Cabernet Sauvignon.

  • Coteaux Varois

De Coteaux Varois ligt als een enclave van 2500 hectare midden in de Côtes de Provence. Sinds 1993 is het een zelfstandige appellation. Omdat men hier vroeger vooral bulkwijn produceerde, is het gebied minder bekend en heeft deze appellation nog steeds een lager prijsniveau dan de andere AOP’s uit de Provence. De laatste jaren is de gemiddelde kwaliteit van de wijnen uit deze AOP echter gestegen. Men produceert er vooral rode wijn en rosé.

De bodem bestaat hier uit zand en klei. Grenache, Mourvèdre en de Syrah zijn de belangrijkste druivenrassen. Ten minste twee van deze rassen moeten ten minste tachtig procent van de assemblage vormen. De assemblage van de rosé moet voor zeventig procent uit Grenache en Cinsault bestaan. Voor de witte wijnen gebruikt men veel Rolle, Sémillon, Clairette en Ugni Blanc. Daarnaast experimenteren wijnboeren en wijnmakers met oude druivenrassen, die oorspronkelijk uit dit gebied komen.

Toon tabel: Lokale appellation

Lokale appellations

De Provence heeft vijf lokale appellations. Deze kleine gebieden konden al vroeg aanspraak maken op een beschermde herkomstbenaming. Van west naar oost zijn deze gebieden de volgende:

Les Baux-de-Provence;

  • Palette;
  • Cassis;
  • Bandol;
  • Bellet.

Les Baux-de-Provence

De AOP Les Baux-de-Provence omvat 300 hectare, De wijngaarden liggen tegen de hellingen rond de gelijknamige plaats. Bijna tachtig procent van de productie bestaat uit rode wijn. De overige twintig procent bestaat uit rosé. Deze moet voor minstens 50% uit saignée bestaan. Het klimaat wijkt iets af van de andere regionale appellations: het is er iets warmer. Ook de bodem wijkt af van de andere appellations: deze bevat veel kiezel. De rode wijn is vooral van Grenache en Syrah gemaakt. Deze wijn moet minstens een jaar rijpen voordat hij op de markt mag komen.

De bodem van Bandol met veel klei
De bodem van Bandol met veel klei

  • Palette

Deze appellation omvat slechts 43 hectare. Het gebied heeft maar enkele wijnproducenten. Het grootste deel van de wijn komt als rode Château Simone op de markt. Bij de productie van rode wijn zijn enkele druivenrassen toegestaan, waarvan sommige vrijwel nergens anders voorkomen, zoals de terrut-bourret.

De wijn rijpt drie jaar op vat en heeft vervolgens nog een aantal jaren flesrijping nodig. Voor de productie van witte wijn past men oxidatieve vinificatie toe. De witte wijn gaat gemakkelijk tien jaar mee. Beide wijnsoorten uit de appellation Palette zijn vol en sterk.

  • Cassis

De AOP Cassis bestaat sinds 1936 en behoort tot de oudste van Frankrijk. De oppervlakte van de appellation is 175 hectare. Cassis is een vissersdorpje ten oosten van Marseille, en moet men niet verwarren met de gelijknamige zwarte bessenlikeur Crème de Cassis (zie § 8.4 Bourgogne).

Cassis wordt gedomineerd door een grote kalkrots
Cassis wordt gedomineerd door een grote kalkrots

De wijngaarden liggen op de hellingen om het dorpje heen. De bodem is bijzonder kalkrijk. De wijnmakers produceren er vooral witte wijn. De Clairette en Marsanne zijn hiervoor de belangrijkste druivenrassen. Voor de rode en rosé wijnen worden vooral Grenache en Carignan gebruikt. De rode en rosé wijnen hebben een lagere kwaliteit dan de witte wijnen.

  • Bandol

Bandol is de belangrijkste lokale appellation van de Provence. Deze AOP is genoemd naar het havenstadje Bandol. Het wijngebied is met 1450 hectare ook een stuk groter dan de andere lokale appellations. De bodem bevat vrij veel klei in combinatie met kalk. De wijngaarden liggen in een waaiervormige vallei achter het stadje. Deze vallei is aan alle kanten beschut door bergketens. Het klimaat is er heel zonnig en droog. Bandol staat bekend om zijn krachtige rode wijnen. Het is het gebied van de Mourvèdre. Minstens 50 procent van de wijn moet van deze blauwe druiven worden gemaakt. Het is een moeilijk te telen druif die pas in oktober goed rijp is. Bandols hebben veel kleur en tannine. De wetgeving schrijft voor dat ze minimaal achttien maanden fustrijping moeten krijgen. Als ze op de markt komen, zijn de wijnen vaak nog stug en hard. Klassieke Bandols komen pas na een aantal jaren op dronk. In Bandol maakt men ook een krachtige en volle rosé die tot de beste van Frankrijk behoort. Witte wijnen maakt men niet veel in Bandol.

  • Bellet

De kleine lokale appellation Bellet ligt helemaal in het oosten in de heuvels bij Nice. Het omvat slechts 32 hectare. Men maakt hier witte, rode en rosé wijnen. Voor de witte wijn zijn de Rolle en de Roussanne het belangrijkst. Voor de elegante rode wijnen gebruikt men Cinsault, Grenache en de lokale rassen Folle noire en Braquet. De droge rosé wijnen zijn vaak fris en elegant.

Eilandjeswijn

Tegenover Cannes ligt het eiland St. Honorat. Dit eiland heeft een oppervlakte van 35 hectare. De wijnbouw is hier in de Middeleeuwen door de monniken van de Abdij van Lérins opgezet. De oppervlakte van de wijngaard is 7 hectare. Er is 4 hectare aangeplant met de blauwe druivenrassen Syrah en Mourvèdre. De overige 3 hectare is aangeplant met de witte druivenrassen Clairette, Ugni blanc en Chardonnay. De wijnen komen als IGP des Alpes Maritimes op de markt. Ook op andere eilandjes zijn wijngaarden te vinden, zoals op Hyères voor de kust bij Toulon.

Aan de slag met wijn

Alles over wijn in één compleet overzicht?

Koop dan het SVH boek 'Aan de slag met wijn'! Klik hier.