Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Wijngebied: Loirevallei

Val de Loire (Loirevallei)

Kenmerken van het gebied

De Loire loopt van midden-Frankrijk tot aan de Atlantische Oceaan. De rivier ontspringt ten zuiden van de stad Saint-Etienne in het Massif Central: een gebergte in het zuidoosten van Frankrijk. Er komen verschillende zijrivieren in de Loire uit, waaronder Cher, Indre, Vienne en Loir.

Het Loiredal vormt het hart van Frankrijk. De bijnaam van het gebied is ‘Le Jardin de la France’: de tuin van Frankrijk. Dat is ook de naam van de IGP van dit gebied.

De wijnproductie in het Loiregebied is voor het grootste gedeelte in handen van families: er zijn 13.000 zelfstandige wijnboeren. Ongeveer 11.000 daarvan bezitten minder dan 10 hectare grond. Er zijn vijftien coöperaties en veertig geregistreerde handelaren (négociants).

De Loire is een veelzijdig wijngebied. Er is geen ander gebied met zoveel witte kwaliteitswijnen met een beschermde herkomst. Het is ook na Champagne de grootste leverancier van Crémants en de tweede producent van roséwijnen na de Provence.

Loirerivier

De Loire is met 1000 kilometer de langste rivier van Frankrijk. Hij maakt dan ook een enorme omweg: met een grote bocht om het Massif Central heen. Op de brug bij Pouilly-sur-Loire staat een bordje met de tekst dat de bron zich op precies 496 kilometer vanaf de brug bevindt, en dat de rivier dan nog 496 kilo­meter tot de oceaan moet afleggen. Hier begint het wijngebied van de Loire, pas halverwege de rivier.

Algemene kenmerken Loirevallei

 
 

Terroir

Bodem
Zeer gevarieerd vanwege de grootte van het gebied
Klimaat
Gevarieerd, zie per subregio
Belangrijkste druivenrassen
Blauw:
  • Cabernet Franc (Breton*)
  • Cabernet Sauvignon
  • Gamay noir à jus blanc
  • Pinot noir
Wit:
  • Chenin blanc (Pineau de la Loire*)
  • Sauvignon
  • Muscadet (Melon de Bourgogne*)
 

Wijngaard

Wijngaardareaal
52.300 hectare
Totale productie
2.200.000 hectoliter gemiddeld per jaar
 

Vinificatie

Soorten wijn
Wit: 45%, waarvan 9% vin liquoreux
Rood: 23%
Rosé: 21%
Mousserend: 11%
 

Appellations

Indeling
Veel verschillende appellations. Eén naam voor alle IGP-gebieden: IGP Val de Loire.
Onderverdeling in districten
Orléanais
Touraine
Anjou-Saumur
Pays Nantais

* lokale namen

Door zijn uitgestrektheid kent het gebied grote onderlinge verschillen in klimaat en bodemsamenstelling. Zo is de matigende invloed van de zee aan de kust vrij groot, maar landinwaarts aanzienlijk minder.

De bodem bestaat in sommige districten uit oude kalkformaties en elders uit graniet en leisteen.

Het Loiregebied bestaat uit vier regio’s:

  • Orléanais;
  • Touraine;
  • Anjou-Saumur;
  • Pays Nantais.

De uitgestrektheid van het gebied leidt niet alleen tussen verschillen in klimaat en bodem, maar ook tot verschillen in gebruikte druiven en wijnsoorten. Hierdoor zijn het eigenlijk vier aparte wijngebieden. De rivier de Loire is het enige dat ze bindt.

Eén van de vele kastelen in de Loirevallei
Eén van de vele kastelen in de Loirevallei

Wijnen van de Loire

De wijnen van de Loire zijn meestal mono-cépages. De Chenin blanc is de meest aangeplante witte druif van het Loiregebied. Hij is de basis van droge, zoete, halfzoete en mousserende wijnen. De beste wijnen van de Chenin blanc kunnen heel goed rijpen, soms wel meer dan twintig jaar. De wijnen behouden hun zuur en ontwikkelen een mooi aroma.

Etiketten van Loirewijnen

Door de grote diversiteit is het vaak lastig om in te schatten wat voor soort wijn er in een fles uit het Loiregebied zit. Het etiket biedt geen ondersteuning, omdat het wijntype en het gebruikte druivenras lang niet altijd zijn vermeld. De bekende appellations voor zoete wijnen van botrytisdruiven zijn wel gemakkelijk te herkennen (zie § 4.5.5). Deze wijnen komen voornamelijk uit Anjou. Voorbeelden hiervan zijn Coteaux du Layon, Bonnezeaux, Quarts de Chaume en Coteaux de l’Aubance.

Bij wijnen uit de regio Touraine wordt het lezen van een etiket lastiger, vooral van wijnen uit Vouvray en Montlouis. De zoetheidsgraad staat niet altijd vermeld. Als er niets op etiket staat, gaat het bijna altijd om een droge witte wijn.

Om de zoetheid aan te geven worden de volgende (niet beschermde) termen gebruikt:

  • sec: droge wijn, geen restzoet;
  • demi-sec of tendre: halfzoete wijn;
  • moelleux of cuvée moelleuse: redelijk zoete wijn, deels gemaakt van botrytisdruiven;
  • trie de vendange: zoete wijn van botrytisdruiven.

Figuur 8.9: Voorbeeld etiket Loire

Mousserende wijnen

Na Champagne is het Loiregebied de grootste producent van mousserende AOP-wijnen in Frankrijk. Afhankelijk van de herkomstbenaming kunnen mousserende wijnen in het Loiregebied wit, rosé of zelfs rood zijn. Voor rode en rosé mousserende wijnen zijn uitsluitend blauwe druiven toegestaan. Witte mousseux bestaat uit blauwe rassen, aangevuld met witte druiven als Chenin blanc, Chardonnay en Sauvignon. Deze wijnen komen meestal van kalkhoudende terroirs.

Sinds 1975 bestaat de wettelijke herkomstbenaming Crémant de Loire. Een Crémant de Loire is een mousserende wijn (wit of rosé) gemaakt volgens de méthode traditionnelle (zie § 4.5.4). Hij mag alleen worden geproduceerd in gebieden die recht hebben op de herkomstbenamingen Anjou, Saumur of Touraine. De rijping op fles na de tweede gisting moet minstens een jaar duren. De dosering van de liqueur d’expé­di­tion bepaalt of de Crémant de Loire droog is (‘brut’) of halfzoet (‘demi-sec’). De betere mousserende wijnen vermelden de appellation van het herkomstgebied, zoals Vouvray, Montlouis of Saumur, met de toevoeging ‘méthode traditionnelle’.

Appellation Contrôlée wetgeving

De Loirestreek heeft veel AOP’s; alleen Bordeaux en het Rhônegebied hebben meer beschermde herkomst­gebieden. Als het gaat om de IGP is het overzichtelijk. Alle Vin de Pays die er waren, zijn onder één noemer gebracht: de IGP Val de Loire. Deze geldt voor het totale gebied. Eventueel mag de naam van het departement waar het wijnhuis is gevestigd erbij vermeld worden.

Zoals hiervoor vermeld, zijn er grote verschillen tussen de vier Loiredistricten. Hierna staan de kenmerken van deze districten en de toepassing van de appellationwetgeving hierop. In § 8.6.4 tot en met 8.6.7 komen de afzonderlijke districten uitgebreid aan bod.

Wijngaarden bij de rivier de Loire
Wijngaarden bij de rivier de Loire

Orléanais

Het belangrijkste wijngebied van het district Orléanais ligt ten zuiden van Orléans. Tot dit gebied behoren onder andere de appellations Sancerre, Pouilly-Fumé en Menetou-Salon. Het gebied is bekend om zijn droge witte wijnen van de Sauvignondruif. Rode wijnen komen niet zo vaak voor en zijn gemaakt van Pinot noir.

Touraine

Ook in het gebied tussen Blois en Tours zijn de wijnen vooral wit. De AOP Sauvignon de Touraine grenst aan Orléanais. Deze AOP gebruikt de Sauvignondruif, maar ten westen ervan staat vooral Chenin blanc. In de beste gebieden zoals Montlouis en Vouvray levert deze druif prachtige wijnen op. Behalve droge witte wijnen komen er ook goede mousserende en zoete wijnen vandaan. Een groot deel van de rode wijnen uit dit gebied is eenvoudig en toegankelijk, meestal gemaakt van de Gamay. Ten zuidwesten van Tours ligt een ‘rood’ gebied met wijnen van de Cabernet Franc. Bekende appellations zijn Chinon en Bourgueil.

AnjouAnjou-Saumur

Tussen de steden Saumur en Angers zijn er twee belangrijke druivenrassen: Cabernet Franc voor rode wijnen en Chenin blanc voor witte wijnen. Een bekende rode appellation uit dit gebied is de Saumur-Champigny. Saumur is ook een belangrijk centrum voor mousserende wijnen. Ten westen van deze stad zorgen twee kleine zijrivieren, de Layon en de Aubance, voor een bijzonder microklimaat.

Dit gebied is beroemd om zijn zoete witte wijnen van druiven die zijn aangetast door de pourriture noble. De bekendste appellations zijn Coteaux du Layon, Bonnezeaux en Quarts de Chaume. Het westelijke deel van dit district staat bekend om zijn rosé d’Anjou. Deze rosé wordt gemaakt van Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon.

Bereiding van rode wijn in een open cuve
Bereiding van rode wijn in een open cuve

Pays Nantais

De wijngaarden rond de stad Nantes leveren vooral droge witte wijnen op die gemaakt zijn van de Muscadetdruif. De belangrijkste appellation is hiernaar genoemd: Muscadet. De lokale naam voor deze druif is Melon de Bourgogne. Een andere veel gebruikte druif is de Gros Plant, die terug te vinden is in de IGP Gros Plant du Pays Nantais.

Eiken

Eikenhout is een van de belangrijkste grondstoffen bij de productie van kwaliteitswijnen. De rijping in eikenhouten vaten is namelijk een belangrijk onderdeel van de smaakontwikkeling. Het beste hout komt uit de bossen van Nevers, Allier en Tronçais. Deze liggen in midden-Frankrijk, in het stroomgebied van de Loire. Vaten van eikenhout uit deze bossen worden overal ter wereld gebruikt. Het Loiregebied zelf is overigens geen grote afnemer.

Aan de slag met wijn

Alles over wijn in één compleet overzicht?

Koop dan het SVH boek 'Aan de slag met wijn'! Klik hier.