Wij zijn bezig met het optimaliseren van onze website,
daarom willen we je 3 vragen stellen.

Wie ben je?
Wat voor informatie zoek je?
Bezoek je de site voor de eerste keer?
Mijn Passie

Log hier in met je Entree account

Inhoud

Inleiding

De jaarrekening is onderdeel van het jaarverslag. In de jaarrekening worden onder andere de resultaten van het afgelopen financiële jaar gepresenteerd. Bij grote bedrijven hoor je daar wel eens over in de media. Zou er winst gemaakt zijn, hoeveel dan? En is dit boven of onder de verwachting van het bedrijf?

In dit hoofdstuk ga je je bezighouden met de jaarrekening. Iedere ondernemer krijgt hiermee te maken. Je leert hoe een jaarrekening opgesteld wordt in de horeca. Hierbij wordt ook aandacht besteed aan de belanghebbenden bij een jaarrekening. Want de jaarrekening is een belangrijke thermometer voor de gezondheid van het horecabedrijf!

Deze theorie gaat over:

  • Wat een jaarrekening is.

  • Uit welke onderdelen de jaarrekening bestaat.

  • Het nader bekijken van een voorbeeld jaarrekening

  • Welke doelen en doelgroepen de jaarrekening heeft

  • Welke typen jaarrekeningen er zijn.

De jaarrekening ↑Naar boven

De jaarrekening is een financieel eindverslag van een onderneming dat elk jaar wordt opgesteld. Een jaarrekening geeft in grote lijnen weer wat er met een bedrijf is gebeurd in het betreffende boekjaar. Meestal stelt een boekhouder of belastingadviseur de jaarrekening op, maar sommige ondernemers doen het zelf.

De jaarrekening bestaat uit:

  • De balans, waarop de waarde van de bezittingen en de schulden van een onderneming op een bepaald moment worden vastgelegd.

  • De winst- en verliesrekening, ook wel resultatenrekening, waarop de opbrengsten en de kosten van het boekjaar worden verantwoord.

  • De toelichting op de balans en de resultatenrekening.

Volgens de wet moeten bv’s en nv’s hun jaarrekening voorzien van een verklaring van een accountant.

In deze accountantsverklaring stelt een controleur dat hij de jaarrekening heeft gecontroleerd en dat deze een juist beeld geeft van de onderneming. Ook geeft hij aan dat de jaarrekening in overeenstemming is met de wettelijke bepalingen. Welke wettelijke bepalingen daarmee worden bedoeld bekijk je in de volgende paragraaf.

Voorbeeld jaarrekening ↑Naar boven

Een voorbeeld werkt verhelderend om de jaarrekening uit te leggen. Er is voor een fictieve eenmanszaak - die van Harry Meeuwen - een jaarrekening opgesteld. Het spreekt voor zich dat een zeer vereenvoudigd voorbeeld is. Het geeft je wel een goed inzicht in hoe een jaarrekening opgesteld wordt.

De jaarrekening van Harry’s bar

Harry Meeuwen, is begin dertig en woont in ’s-Hertogenbosch. Hij heeft zijn droom, het hebben van een eigen bar, in 2005 gerealiseerd. Hij is toen begonnen met zijn eenmanszaak, genaamd Harry’s Bar. Eerder werkte hij bij meerdere cafébedrijven en deed hij daarnaast wel eens festivals, concerten en dergelijke. Harry heeft een kleine bar in Den Bosch en probeert zijn investeringen zo laag mogelijk te houden. Zijn jaarrekening is dan ook vrij eenvoudig.

De jaarrekening van Harry Meeuwen bestaat uit vijf pagina’s. Bij iedere pagina staat een toelichting.

  • Pagina 1: Balans

  • Pagina 2: Winst-en-verliesrekening

  • Pagina 3: Toelichting op de winst-en-verliesrekening

  • Pagina 4: Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

  • Pagina 5: Accountantsverklaring

Pagina 1: balans

Balans per 31-12-2009
(in euro’s)

Debet

Credit

VASTE ACTIVA

PASSIVA

Café-inventaris

26.320

Eigen vermogen

20.460

Computers en aanverwanten

722

Geldlening brouwerij

15.000

VLOTTENDE ACTIVA

KORTLOPENDE SCHULDEN

Voorraad dranken

9.200

Omzetbelasting

7.325

Liquide middelen

ING

6.543

42.785

42.785

Balans per 31-12-2008
(in euro’s)

Debet

Credit

VASTE ACTIVA

PASSIVA

Café-inventaris

32.900

Eigen Vermogen

17.136

Computers en aanverwanten

902

Geldlening brouwerij

20.000

VLOTTENDE ACTIVA

KORTLOPENDE SCHULDEN

Voorraad dranken

9.000

Omzetbelasting

5.479

Liquide Middelen

ING

-187

42.615

42.615

Wat betekent de balans?

Een balans is een overzicht van bezit, schuld en Eigen Vermogen op een bepaald moment. Harry kan de balans aan het begin van het jaar vergelijken met die aan het eind. Hij is vooral nieuwsgierig naar het Eigen Vermogen. Dit is toegenomen met (€ 20460,- min € 17136,-). Dat is een goed teken.

Pagina 2: winst-en-verliesrekening

Winst-en-verliesrekening 2009

Rekening

2009

2008

Opbrengsten

Netto-omzet

155.203

100.437

Verbruikskosten (inslag)

36.040 (23%)

20.088 (20%)

Bedrijfskosten

51.662 (33%) +

50.955 (51%) +

87.702

71.043

Bedrijfsresultaat

67.501 (43%)

29.394 (29%)

Wat betekent de winst-en-verliesrekening?

De winst-en-verliesrekening is erg belangrijk. Zeker voor Harry, die zijn bedrijf nog maar drie jaar geleden oprichtte. Hier kan hij zien of het de goede kant op gaat. Maakte Harry meer winst dan in zijn tweede jaar? Ja, en niet zo’n beetje ook! De omzet is flink gestegen, terwijl zijn bedrijfskosten verhoudingsgewijs sterk zijn afgenomen, van 51% naar 33%. De inslag is daarentegen een aandachtspunt, deze zijn flink gestegen, van 20% naar 23%. Het uiteindelijk resultaat is 67.501 euro winst. Hierover moet Harry belasting gaan betalen.

2009 Wat is de toelichting?

De toelichting op de winst-en-verliesrekening is misschien wel de interessantste pagina van de jaarrekening. Hierdoor kan Harry zien wát hem in 2009 meer geld heeft gekost dan het jaar daarvoor. Wat is er veranderd, en hoe kan hij dit verklaren? Een aantal mogelijkheden:

  •  De inslag dranken is zeer sterk gestegen. Dat hangt natuurlijk samen met de hogere omzet die Harry dit jaar gedraaid heeft, maar dat is niet de enige reden. Als je de inslag dranken uitdrukt in een percentage van de omzet, dan stijgt dit percentage van 19% in 2008 naar 22% in 2009. Er is dus meer aan de hand. Waarschijnlijk zijn de inkoopprijzen gestegen. Waar ligt dat dan aan? Zijn de inkoopprijzen van dranken overal zo sterk gestegen of ligt dit aan Harry’s leveranciers? Op zijn minst zou Harry eens moeten gaan kijken welke prijzen andere leveranciers hanteren.

  • Het grootste verschil bij de bedrijfskosten zit hem in de kosten voor personeel. Vanwege de toenemende drukte in Harry’s Bar zet Harry wat vaker zijn hulpkracht in. Dat kostte hem ook wat meer aan voedsel en drank.

  • Ook de onderhoudskosten zijn flink gestegen, met maar liefst bijna 700 euro. Een reden hiervoor kan zijn dat hij extra onderhoud heeft moeten laten plegen aan de tapinstallaties.

Pagina 4: Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling

Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling
Materiële Vaste Activa

De materiële Vaste Activa worden gewaardeerd tegen aanschafwaarde onder aftrek van afschrijvingen gebaseerd op de geschatte economische levensduur.

Voorraden

De voorraden dranken worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs.

Overige Activa en Passiva

Deze worden gewaardeerd tegen nominale waarde.

Netto-omzet

De netto-omzet is de opbrengst van aan gasten geleverde goederen en diensten onder aftrek van verleende korting en omzetbelasting.

Afschrijvingen

De afschrijvingen op materiële vaste activa bereken je op basis van onderstaande vaste percentages van de aanschafwaarde.

Materiële vaste activa

Percentage

Computers & aanverwanten

20%

Café-inventaris

20%

Toelichting bij de grondslagen:

Bij elke jaarrekening worden de belangrijkste grondslagen (basisregels) voor de financiële verslaggeving en resultaatbepaling opgeschreven, zodat er geen misverstanden ontstaan.

Iedere lezer kan concluderen dat een computer van vijf jaar oud zijn waarde heeft verloren en dus niet op de jaarrekening zal verschijnen. Bij het kopje materiële vaste activa staat namelijk dat dit soort aankopen gewaardeerd worden tegen de aanschafwaarde, maar dat er eventueel nog afschrijvingen vanaf gaan. Onder het kopje afschrijvingen staat vervolgens dat computers elk jaar 20 procent van hun waarde verliezen. Oftewel: na vijf jaar is een computer fiscaal niets meer waard, hoe goed het apparaat ook nog werkt. Ditzelfde verhaal gaat natuurlijk op voor de café-inventaris.

De voorraden worden gewaardeerd tegen verkrijgingsprijs ofwel tegen de inkoopprijs. De overige activa en passiva staan gewaardeerd tegen nominale waarde. De nominale waarde is de waarde die vermeld staat op papier, bijvoorbeeld een factuur. Vaak zal dit de aanschafprijs van iets zijn, maar dat hoeft niet. De nominale waarde van een aandeel bijvoorbeeld, oftewel het bedrag dat op het aandeel is aangegeven, kan anders zijn dan de prijs die je ervoor betaalt. Dat heeft te maken met het feit dat er handel gedreven wordt met deze aandelen en de marktwerking die dan van toepassing is.

Pagina 5: Accountantsverklaring

Aan: Harry’s Bar

ACCOUNTANTSVERKLARING

Verklaring betreffende de jaarrekening

Wij hebben de in dit rapport opgenomen jaarrekening 2009 van Harry’s Bar te ’s-Hertogenbosch bestaande uit de balans per 31 december 2009 en de winst-en-verliesrekening over 2009 met de toelichting gecontroleerd.

Verantwoordelijkheid

Ingevolge uw opdracht hebben wij de in dit rapport opgenomen jaarrekening van uw onderneming samengesteld op basis van de door u verstrekte gegevens. De verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van die gegevens en de daarop gebaseerde jaarrekening berust bij u. Het is onze verantwoordelijkheid het op basis van de verstrekte gegevens opstellen van een jaarrekening die voldoet aan algemeen aanvaardbare grondslagen voor verslaggeving en de wetgeving inzake de jaarrekening.

Wij zijn van mening dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel.

Oordeel:

Naar ons oordeel geeft de jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van het vermogen van Harry’s Bar per 31 december 2009 en van het resultaat over 2009.

Plaats, datum

Naam accountantsorganisatie

Naam externe accountant en ondertekening met die naam

Wat betekent de accountantsverklaring?

Deze pagina is bedoeld om aan te geven:

  • wat voor opdracht de samensteller van de jaarrekening heeft gekregen (ook wel accountantsverklaring genoemd);

  • om wat voor onderneming het gaat;

  • welke winst er is behaald in het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, het zogenoemde boekjaar.

De pagina is vooral bedoeld voor externe lezers, zoals de belastingdienst.

Doelen en doelgroepen van een jaarrekening ↑Naar boven

Een jaarrekening geeft dus de lezer ervan inzicht in de financiële situatie van een horecabedrijf.

Een jaarrekening dient verschillende doelen voor verschillende doelgroepen.

Doelgroepen

  • Voor persoonlijke ondernemingen (eenmanszaak / vof) zijn de lezers vrijwel altijd de eigenaar zelf en de belastingdienst.

  • Volgens de wet hoeven zij hun jaarrekening niet te publiceren (openbaar te maken).

  • De jaarrekening wordt afgeven aan de financiers, zoals de bank die een hypotheek voor een horecapand heeft verschaft.

  • Onpersoonlijke ondernemingsvormen als bv’s en nv's zijn verplicht een jaarrekening te deponeren bij de Kamer van Koophandel (KvK). Dat moeten ze doen binnen 7 maanden na afloop van het boekjaar.
    Iedereen kan deze dus inzien. Externe financiers, maar ook aandeelhouders zullen zeer geïnteresseerd zijn. Daarbij geldt dat hoe groter de onderneming is, hoe meer gegevens er openbaar gemaakt moet worden bij de KvK. Natuurlijk is ook hier de Belastingdienst een doelgroep.

Doelen

De meeste horecaondernemingen hebben met een jaarrekening twee of drie doelen voor ogen:

  1. een overzicht van de financiële gang van zaken;

  2. verantwoording aan de Belastingdienst;

  3. verantwoording aan externe financiers.

1. Overzicht van de financiële gang van zaken

De jaarrekening geeft een duidelijk overzicht van de financiële gang van zaken. Je kunt dus als ondernemer precies zien hoeveel winst of verlies je hebt gemaakt in het afgelopen boekjaar. Natuurlijk staan al dit soort gegevens ook in je administratie, maar dat is toch een stuk minder overzichtelijk. Ook bij (potentiële) opdrachtgevers kun je beter voor de dag komen met een professioneel opgesteld zakelijk rapport.

Bovendien wordt het je via de jaarrekening gemakkelijk gemaakt om je eigen onderneming te vergelijken met dat van branchegenoten. In een jaarrekening zie je door de uniforme kostenposten goed hoe een onderneming zijn geld besteedt. In de horeca is het Horeca Analyse Systeem van het Bedrijfschap Horeca en Catering een bekend vergelijkingssysteem. Op basis van zijn jaarrekening voert een horecabedrijf de gevraagde cijfers in. Vervolgens vergelijkt het Horeca Analyse Systeem deze met een groep vergelijkbare horecabedrijven. Het horecabedrijf ontvangt de resultaten hiervan en kan op basis hiervan opmerkelijke zaken gaan onderzoeken.

2. Belastingdienst

Iedere onderneming dient financiële verantwoording af te leggen aan de belastingdienst. De gegevens uit de jaarrekening neemt de ondernemer of zijn belastingadviseur meestal over om de winstaangifte inkomstenbelasting voor ondernemers in te dienen. Die aangifte bevat standaard een balans en resultatenrekening. Bij een controle of onderzoek door de belastingdienst kan de jaarrekening worden opgevraagd, omdat daarin de belangrijkste toelichtingen op de balans en resultatenrekening worden vermeld.

Bij bv’s en nv’s wordt naar aanleiding van de jaarrekening bepaald hoeveel vennootschapsbelasting er betaald moet worden.

Bij een controle kijkt de belastingdienst aan de hand van de jaarrekening of alles correct is opgegeven. Als er op basis van de jaarrekening fraude wordt vermoed, wordt de administratie erbij gepakt en desnoods ook de bonnen en bankafschriften die erbij horen.

3. Externe financiers

Vaak moet er financiële verantwoording afgelegd worden aan externe financiers. Externe financiers zijn bijvoorbeeld banken of aandeelhouders van een bedrijf. Als er een flinke som geld is geleend om een bedrijf verder te helpen, is het eigenlijk niet meer dan logisch dat bijvoorbeeld banken een soort garantie willen. Ieder jaar wordt er dan ook standaard om de jaarrekening gevraagd. ZO kunnen ze bekijken hoe vermogend de onderneming is ten opzichte van het jaar daarvoor. Op die manier kan de bank extra zekerheden eisen als het slecht gaat, maar ook besluiten om in de toekomst vaker leningen te verschaffen, omdat het zo goed gaat. Aandeelhouders zijn eigenaars van de onderneming en willen natuurlijk weten hoe het bedrijf ervoor staat. Zij hopen immers dan hun investering ook rendement zal opleveren.

Typen jaarrekeningen ↑Naar boven

Een onderneming kan per lezersdoelgroep een ander type balans en winst-en-verliesrekening gebruiken. Er wordt met andere woorden een balans en winst-en-verliesrekening op maat gemaakt die één van de bovenstaande doelen moet dienen.

  1. Voor het doel 'overzicht’ wordt vooral door de grotere horecazaken een bedrijfseconomische balans en winst-en-verliesrekening opgesteld. Dit wordt ook wel de interne jaarrekening genoemd. Deze verschilt per onderneming aangezien er geen wettelijke bepalingen op deze vorm rusten. Vaak is deze veel uitgebreider en gespecificeerder uitgesplitst naar product, productgroep, vestiging et cetera. Het eerste doel van de interne jaarrekening is dan ook informatieverschaffing.

  2. Voor het doel ’belastingdienst’ móét een fiscale balans en winst-en-verliesrekening worden opgesteld. Zo’n balans en winst-en-verliesrekening moeten volgens bepaalde door de wet vastgestelde modellen worden opgesteld. De belastingdienst krijgt dan balansen en winst-en-verliesrekeningen die er allemaal ongeveer hetzelfde uitzien en dat komt hun overzicht natuurlijk ten goede. Toch zijn er nog negentien verschillende modellen voor bijvoorbeeld de balans! Ook is nauwkeurig vastgelegd welke grondslagen voor waardering en resultaatbepaling (zie pagina 4 van Harry’s Bar jaarrekening) er gebruikt mogen worden.

  3. Voor het doel ’externe financiers’ wordt er vaak een liquiditeitsbalans opgesteld. De liquiditeitsbalans is de balans waarin de verschillende balansposten worden ingedeeld naar tijdsduur en soort bezitting of vermogen.

Balans per 1 januari

Debet

Credit

Vaste Activa

Eigen Vermogen

121.800

Horecapand

440.000

Restaurantinventaris

60.000

Vreemd Vermogen Lang

Hypotheek o/g

440.000

Vlottende activa

Banklening

44.000

Voorraad dranken

6.800

Voorraad keuken

4.200

Vreemd Vermogen Kort

Liquide Middelen

Crediteuren

8.740

Bank

3.000

Kas

540

Totaal

514.540

Totaal

514.540

De liquiditeitsbalans geeft bijvoorbeeld inzicht in het feit of de onderneming wel een gezonde financieringsstructuur heeft (denk aan de gouden balansregel).

Als laatste is de geconsolideerde balans en winst-en-verliesrekening nog belangrijk om te vermelden. De geconsolideerde of gecombineerde balans is een combinatie van de balansen van meerdere ondernemingen. Debuut bv bijvoorbeeld heeft twaalf verschillende horecaformules onder zich met heel veel bedrijven variërend van cafés, eetcafés, restaurants tot een hotel. Voor al deze bedrijven samen wordt aan het einde van het boekjaar een geconsolideerde balans en winst-en-verliesrekening opgesteld.

 

 

In samenwerking met het

© Noordhoff Uitgevers bv