Griekse wijngebieden

Inleiding

De belangrijkste Zuid-Europese wijnlanden danken hun wijncultuur grotendeels aan de oude Grieken. Dezen verspreidden de wijnbouw al voor onze jaartelling over Zuid-Europa. Toch heeft de Griekse wijnbouw lange tijd stilgestaan. De laatste twintig jaar heeft de wijnbouw zich hier echter sterk ontwikkeld. Met inheemse rassen, moderne technieken en een gunstig klimaat heeft Griekenland tegenwoordig meer te bieden dan alleen de klassieke Retsina. De rol van het land op de Nederlandse wijnmarkt is vooralsnog beperkt.

Griekenland heeft bijna 200.000 hectare aan wijngaarden. Daarmee staat het land in Europa op de zevende plaats. Van deze 200.000 hectare behoort ongeveer 70.000 hectare tot een beschermd herkomstgebied. De meeste bezittingen zijn erg klein: gemiddeld 1 hectare.

Druivenrassen en wijnen

Op de Griekse wijngaarden staan vooral lokale druivenrassen.

De belangrijkste witte druiven zijn:

• Assyrtiko (dit druivenras komt het meest voor);
• Savatiano (deze druif wordt vooral gebruikt voor de productie van de bekende Retsina);
• Moscophilero;
• Muscat blanc;
• Robola;
• Rhoditis.

De meest voorkomende blauwe rassen zijn in volgorde van belangrijkheid:

• Mavrodaphne;
• Agiorgitiko;
• Xynomavro, dit is een belangrijke druif voor rode kwaliteitswijnen;
• Kotsifali;
• Limnio;
• Mandelari;
• Negoska;
• Stavroto;
• Krassato.

	Algemene kenmerken Griekenland
			Terroir	Bodem	Wisselend, over het algemeen rotsachtig, deels ook vulkanisch
				Klimaat	Gemiddelde temperatuur: 18,4°C Gemiddeld aantal zonuren: 2770
				Belangrijkste druivenrassen	Wit: Assyrtiko Savatiano Moscophilero Muscat blanc Robola Rhoditis	Blauw: Mavrodaphne Agiorgitiko Xynomavro
			Wijngaard	Wijngaardareaal	200.000 hectare (2009)
				Totale productie	4.295.000 hectoliter (2004)
			Vinificatie	Soorten wijn	Droog wit: 75% Zoet wit: 10% Rood: 15%
			Herkomstgebieden	Aantal OPAP’s	25
				Aantal OPE’s	7

Griekenland produceert van deze druivenrassen de volgende wijntypen:

• witte wijnen (75 à 80 procent van de wijnen);
• rode wijnen (ongeveer 15 procent van de wijnen);
• zoete wijnen (5 à 10 procent van de wijnen).

Wijnwetgeving

Omdat Griekenland lid is van de EU volgt de Griekse wetgeving de Europese richtlijnen. Het heeft de volgende classificaties:

• Tafelwijnen. Deze heten hier Epitrapézios Inos.
• Landwijn, ofwel Topikos Inos in het Grieks. Er zijn 139 gebieden die recht hebben op deze aanduiding. Het merendeel daarvan heeft de ambitie om te ‘promoveren’. Binnen deze categorie vallen ook de traditionele wijnen Retsina en Verdea.
• VQPRD-wijnen. Deze heten hier Onomasía Proeléfseos Anotéras Piótitos (OPAP: Ονοµασία Προελεύσεως Ανωτέρας Ποιότητoς). Deze classificatie is vooral van toepassing op droge witte en rode wijnen. Er zijn momenteel 25 beschermde herkomstgebieden. De zoete wijnen komen van zeven erkende gebieden. Deze hebben een andere classificatie: Onomasía Proeléfseos Eleghómeni (OPE: Ονοµασία Προέλευσεως Ελεγχόµενη).

Figuur 19.1: Kwaliteitsindeling Griekse wijnen

Traditionele wijnkelder

Aanduiding Reserve en Grande Reserve

Naast de vermelding van de classificatie kunnen producenten de aanduidingen ‘Reserve’ en ‘Grande Reserve’ gebruiken voor wijnen die enige tijd gerijpt hebben:

• Reserve. Witte wijnen krijgen deze aanduiding als ze minimaal twee jaar gerijpt hebben, waarvan ten minste zes maanden op vat en zes maanden op fles. Rode wijnen krijgen deze aanduiding 
als ze minimaal drie jaar gerijpt hebben, waarvan ten minste zes maanden op vat en zes maanden 
op fles.
• Grande Reserve. Witte wijnen krijgen deze aanduiding als ze minimaal drie jaar gerijpt hebben, waarvan ten minste een jaar op vat en een jaar op fles. Rode wijnen krijgen deze aanduiding als ze minimaal vier jaar hebben gerijpt, waarvan minimaal twee jaar op vat en een jaar op fles.

Toon tabel: "Nederlandse term"

Griekse wijngebieden

Griekenland is opgedeeld in negen wijnregio’s:

• Macedonië (§ 19.3.1);
• Thracië;
• Epiros;
• Thessalia (§ 19.3.2);
• Centraal Griekenland;
• Peloponnesos (§ 19.3.3);
• Egeïsche eilanden (§ 19.3.4);
• Ionische eilanden (§ 19.3.4);
• Kreta (§ 19.3.4).

In dit hoofdstuk komen alleen de belangrijkste wijngebieden van Griekenland aan bod: Macedonië, Thessalia, Peloponnesos, en de belangrijkste eilanden: Egeïsche eilanden, Ionische eilanden en Kreta.

Griekse wijnboer oogst de witte druiven

Toon tabel: "Wijnbouwgebieden van Griekenland"

Macedonië

Macedonië is de grootste provincie van het land. Het ligt helemaal in het noorden. De wijnbouw is er 
bijzonder oud. Dat blijkt bijvoorbeeld uit bodemvondsten in het oosten van de provincie bij de stad Drama van meer dan 5000 jaar oud. Nog steeds kom je overal wijngaarden tegen. De bodem is er vruchtbaar en het klimaat is voor Griekse begrippen gematigd. De wijnen zijn vooral rood.

Vooral de blauwe Xynomavrodruif en de Negoska-druif komen veel voor. De plaatselijke boeren noemen de Xynomavro de ‘Griekse Pinot noir’. Hij geeft wijnen met vrij veel tannine en een behoorlijke zuurgraad. Er zijn vier OPAP’s. Twee daarvan zijn het belangrijkst: Naoussa en Goumenissa. Naoussa ligt in het westen en staat bekend om zijn krachtige, rode wijnen. Dit is een van de bekendste Griekse rode kwaliteitswijnen. De Naoussa is gemaakt van de Xynomavrodruif. Goumenissa ligt ten noordwesten van de grote stad Thessaloniki. Ook hier worden wijnen gemaakt van de Xynomavro, maar dan in combinatie met de Negoska­druif. De rode wijnen van Goumenissa zijn lichter dan de Naoussa. Elders in de provincie gebruikt men ook andere druiven: naast lokale rassen zoals Negoska, Limnio en Assyrtiko staan Cabernet Sauvignon en Cabernet Franc aangeplant.

Toon tabel: "OPAP’s van Macedonië"

Thessalia

Thessalia ligt onder Macedonië. Er zijn uitgestrekte vlakten en ook de Olympus, de hoogste berg van het land. Op deze berg liggen verschillende wijngaarden. In de rest van de streek zijn het landschap en het klimaat ongunstig voor wijnbouw. Er zijn twee OPAP-gebieden: Rapsani en Ankhialos:

• De wijngaarden van Rapsani liggen op de hellingen van de Olympus. Er worden krachtige rode wijnen gemaakt van de Xynomavro, Stavroto en Krassato.
• De wijngaarden voor de witte Ankhialos liggen bij de zee, langs de Golf van Pagasitikos. Het is de enige streek waar witte wijnen gemaakt worden. Voor de Ankhialos worden Rhoditis en Savatiano-druiven gebruikt.

Toon tabel: "OPAP’s van Thessalia"

Savatianodruiven

Peloponnesos

Het schiereiland Peloponnesos ligt in het zuiden van Griekenland, ten westen van de hoofdstad Athene en de grote havenstad Piraeus. Het westen is vrij bergachtig, maar er zijn ook vlakke gedeelten. Men zegt wel dat de Peloponnesos Griekenland in het klein is. Hoewel de wijnbouw dateert van ver voor onze jaartelling, had het gebied lange tijd nauwelijks betekenis. De laatste jaren echter is het wijngebied enorm in opkomst. Sommige van de beste wijnen komen nu 
van de Peloponnesos en met name uit Nemea. Op 
de Peloponnesos groeien de blauwe Agiorgitiko en Mavrodaphne, en de witte Moscophilero en Muscat. De witte Rhoditis en de blauwe Korinthiaki worden in mindere mate gebruikt.

Op de Peloponnesos zijn drie belangrijke wijnge­bieden:

• Nemea. Hier komen enkele van de meest veelbelovende nieuwe wijnen van Griekenland vandaan. Dit gebied produceert rode wijnen. Hiervoor gebruiken de wijnmakers de Agiorgitikodruif.
• Mantinia. Hier komen vooral droge, witte wijnen vandaan. De wijnen moeten voor minmaal 85% van de Moscophilerodruif gemaakt worden. Dat is een aromatische druif met een roze schil.
• Patras. Hier produceren de wijnmakers vooral zoete wijnen. Er is een witte en een rode variant. De witte wijn is de bekende Muscat van Patras, een zoete, versterkte wijn van Muskaatdruiven. Er wordt ook een zoete rode wijn gemaakt die het meest bekend staat als Mavrodaphne, dezelfde naam als van het gebruikte druivenras. Deze wijn rijpt een lange tijd op houten vaten en lijkt een beetje op tawny port. De zoete wijnen zijn geklasseerd als OPE.

Toon tabel: "OPAP’s van de Peloponnesos"

Toon tabel: "OPE’s van de Peloponnesos"

Eilanden

Van de vele eilanden in de Egeïsche Zee zijn er twee bekend om hun wijnen: Santorini en Samos. Daarnaast produceert Kreta ook enkele interessante wijnen. Van de wijnen van de Ionische eilanden zijn die van Kefalonia het meest bekend.

Santorini

Santorini is een eiland met een vulkanische bodem en een ondergrond van kalk. Dat geeft de wijnen een fruitig karakter. De kenmerkende druif van dit eiland is de Assyrtiko. Die wordt niet alleen gebruikt voor droge witte wijn, maar ook voor de productie van 
de beroemde Vinsanto. Voor deze zoete wijn laat de producent de druiven van de Assyrtiko en de Mandelari samen drogen in de zon. De wijn die de wijnmaker zo produceert blijft meestal tien jaar op het vat rijpen en ontwikkelt in die tijd complexe, mooie aroma’s.

Samos

Het eiland Samos ligt vlak bij Turkije en is beroemd om zijn muskaatwijn. Het landschap is ruig en bergachtig. De wijngaarden liggen op terrassen tegen steile hellingen tot 800 meter boven de zee. Oorspronkelijk kwamen hier vooral rode wijnen vandaan. Nadat de phylloxera de wijngaarden had vernietigd, zijn ze her­plant met de Muskaatdruif. De wijnmakers produceren versterkte en niet-versterkte zoete muskaatwijn. De niet-versterkte wordt Samos Nectar genoemd. Er is ook een droge muskaatwijn die op hout gelagerd is geweest.

Kefalonia

Van de eilanden in de Ionische Zee is Kefalonia het meest bekend om zijn wijnen. Het bergachtige en relatief groene eiland ligt ten noordwesten van de Peloponnesos. Wijnbouw is pas recent goed op gang gekomen met de komst van een vooraanstaand bedrijf dat er investeerde. Er is een Robola van Kefalonia erkend als OPAP. Het is een droge witte wijn van de Robola­druif. Er zijn twee OPE’s, voor de zoete witte wijnen van de Muskaatdruif en voor de zoete rode wijnen van de Mavrodaphne.

Kreta

Het grote eiland Kreta produceert 20 procent van de Griekse wijnen. Toch blijft het eiland achter bij andere gebieden in Griekenland. Dat komt vooral door de sterke positie van de coöperaties, waar de boeren van afhankelijk zijn. Kreta heeft enkele eigen erkende herkomstgebieden:

• Archanes. Hier worden vooral wijnen gemaakt van de blauwe Kotsifali en Mandelari.
• Peza. Hier produceren de wijnmakers rode wijnen van de blauwe Kotsifali- en Mandelaridruif. Daarnaast maakt Peza ook droge witte wijnen van de witte Vilanadruif.
• Dafnes. Hier worden rode wijnen gemaakt van de vroegrijpende, blauwe Liatikodruif.
• Sitia. Net als in Dafnes maken de wijnmakers hier rode wijnen van de blauwe Liatikodruif. Daarnaast maken ze ook witte wijnen van de Vilanadruif.

Toon tabel: "Herkomstgebieden van de Griekse eilanden"

Kreta produceert 20 procent van de Griekse wijnen

Aan de slag met wijn Alles over wijn in één compleet overzicht? Koop dan het SVH boek 'Aan de slag met wijn'! Klik hier.