Val de Loire (Loirevallei)

	Algemene kenmerken Loirevallei
			Terroir	Bodem	Zeer gevarieerd vanwege de grootte van het gebied
				Klimaat	Gevarieerd, zie per subregio
				Belangrijkste druivenrassen	Blauw: Cabernet Franc (Breton*) Cabernet Sauvignon Gamay noir à jus blanc Pinot noir	Wit: Chenin blanc (Pineau de la Loire*) Sauvignon Muscadet (Melon de Bourgogne*)
			Wijngaard	Wijngaardareaal	46.300 hectare
				Totale productie	2.453.000 hectoliter per jaar (2006)
			Vinificatie	Soorten wijn	Wit: 55%, waarvan 12% vin liquoreux Rood: 24% Rosé: 14% Mousserend: 7%
			Appellations	Indeling	Veel verschillende appellations. Naast AOC’s heeft het enkele belangrijke VDQS-gebieden.
				Onderverdeling in districten	Orléanais Touraine Anjou-Saumur Pays Nantais

Eén van de vele kastelen in de Loirevallei

Kenmerken van het gebied

De Loire loopt van midden-Frankrijk tot aan de Atlantische Oceaan. De rivier ontspringt ten zuiden van de stad Saint-Etienne in het Massif Central: een gebergte in het zuidoosten van Frankrijk. Er komen verschillende zijrivieren in de Loire uit, waaronder Cher, Indre, Vienne en Loir.

Het Loiredal vormt het hart van Frankrijk. De bijnaam van het gebied is ‘Le Jardin de la France’: de tuin van Frankrijk. Dat is ook de naam van de Vin de Pays van dit gebied.

De wijnproductie in het Loiregebied is voor het grootste gedeelte in handen van families: er zijn 13.000 zelfstandige wijnboeren. Ongeveer 11.000 daarvan bezitten minder dan 10 hectare grond. Er zijn vijftien coöperaties en veertig geregistreerde handelaren (négociants).

Er is een ontwikkeling om voor de beste wijngaarden van een herkomstgebied de appellation ‘Premier Cru’ in te stellen.

Door zijn uitgestrektheid kent het gebied grote onderlinge verschillen in klimaat en bodemsamenstelling. Zo is de matigende invloed van de zee aan de kust vrij groot, maar landinwaarts aanzienlijk minder.

De bodem bestaat in sommige districten uit oude kalkformaties en elders uit graniet en leisteen.

Het Loiregebied bestaat uit vier regio’s:

• Orléanais;
• Touraine;
• Anjou-Saumur;
• Pays Nantais.

De uitgestrektheid van het gebied leidt niet alleen tussen verschillen in klimaat en bodem, maar ook tot verschillen in gebruikte druiven en wijnsoorten. Hierdoor zijn het eigenlijk vier aparte wijngebieden. De rivier de Loire is het enige dat ze bindt.

Wijnen van de Loire

De wijnen van de Loire zijn meestal mono-cépages. De Chenin blanc is de meest aangeplante witte druif van het Loiregebied. Hij is de basis van droge, zoete, halfzoete en mousserende wijnen. De beste wijnen van de Chenin blanc kunnen heel goed rijpen, soms wel meer dan twintig jaar. De wijnen behouden hun zuur en ontwikkelen een mooi aroma.

Etiketten van Loirewijnen

Door de grote diversiteit is het vaak lastig om in te schatten wat voor soort wijn er in een fles uit het Loiregebied zit. Het etiket biedt geen ondersteuning, omdat het wijntype en het gebruikte druivenras lang niet altijd zijn vermeld. De bekende appellations voor zoete wijnen van botrytisdruiven zijn wel gemakkelijk te herkennen (zie § 4.5.5). Deze wijnen komen voornamelijk uit Anjou. Voorbeelden hiervan zijn Coteaux du Layon, Bonnezeaux, Quarts de Chaume en Coteaux de l’Aubance.

Bij wijnen uit de regio Touraine wordt het lezen van een etiket lastiger, vooral van wijnen uit Vouvray en Montlouis. De zoetheidsgraad staat niet altijd vermeld. Als er niets op etiket staat, gaat het bijna altijd om een droge witte wijn.

Om de zoetheid aan te geven worden de volgende (niet beschermde) termen gebruikt:

• demi-sec of tendre: halfzoete wijn;
• moelleux of cuvée moelleuse: redelijk zoete wijn, deels gemaakt van botrytisdruiven;
• trie de vendange: zoete wijn van botrytisdruiven.

Figuur 8.11: Voorbeeld etiket Loire

Mousserende wijnen

Na Champagne is het Loiregebied de grootste producent van mousserende AOC-wijnen in Frankrijk. Afhankelijk van de herkomstbenaming kunnen mousserende wijnen in het Loiregebied wit, rosé of zelfs rood zijn. Voor rode en rosé mousserende wijnen zijn uitsluitend blauwe druiven toegestaan. Witte mousseux bestaat uit blauwe rassen, aangevuld met witte druiven als Chenin blanc, Chardonnay en Sauvignon. Deze wijnen komen meestal van kalkhoudende terroirs.

Sinds 1975 bestaat de wettelijke herkomstbenaming Crémant de Loire. Een Crémant de Loire is een mousserende wijn (wit of rosé) gemaakt volgens de méthode traditionnelle (zie § 4.5.4). Hij mag alleen worden geproduceerd in gebieden die recht hebben op de 
herkomstbenamingen Anjou, Saumur of Touraine. De rijping op fles na de tweede gisting moet minstens een jaar duren. De dosering van de liqueur d’expé­di­tion bepaalt of de Crémant de Loire droog is (‘brut’) of halfzoet (‘demi-sec’). De betere mousserende wijnen vermelden de appellation van het herkomstgebied, zoals Vouvray, Montlouis of Saumur, met de toevoeging ‘méthode traditionnelle’.

Appellation Contrôlée wetgeving

De Loirestreek heeft veel AOC’s; alleen Bordeaux en het Rhônegebied hebben meer beschermde herkomst­gebieden. Ook zijn er in de streek een aantal VDQS-gebieden, voor veel wijnen een opstapje naar de AOC-status. Wijnen van wijngaarden zonder classificatie komen op de markt als ‘Vin de Pays du Jardin de 
la France’. Er is een ontwikkeling om voor de beste wijngaarden de appellation ‘Premier Cru’ in te stellen.

Binnen het district Anjou, in Coteaux du Layon, is dat enkele jaren geleden al gebeurd met de wijngaarden van Chaume. Deze nieuwe appellation heet ‘Chaume 1er Cru des Coteaux du Layon’.

Zoals hiervoor vermeld, zijn er grote verschillen tussen de vier Loiredistricten. Hierna staan de kenmerken van deze districten en de toepassing van de appellationwetgeving hierop. In § 8.6.4 tot en met 8.6.7 komen de afzonderlijke districten uitgebreid aan bod.

Wijngaarden bij de rivier de Loire

Orléanais

Het belangrijkste wijngebied van het district Orléanais ligt ten zuiden van Orléans. Tot dit gebied behoren onder andere de appellations Sancerre, Pouilly-Fumé en Menetou-Salon. Het gebied is bekend om zijn droge witte wijnen van de Sauvignondruif. Rode wijnen komen niet zo vaak voor en zijn gemaakt van Pinot noir.

Touraine

Ook in het gebied tussen Blois en Tours zijn de wijnen vooral wit. De AOC Sauvignon de Touraine grenst aan Orléanais. Deze AOC gebruikt de Sauvignondruif, maar ten westen ervan staat vooral Chenin blanc. In de beste gebieden zoals Montlouis en Vouvray levert deze druif prachtige wijnen op. Behalve droge witte wijnen komen er ook goede mousserende en zoete wijnen vandaan. Een groot deel van de rode wijnen uit dit gebied is eenvoudig en toegankelijk, meestal gemaakt van de Gamay. Ten zuidwesten van Tours ligt een ‘rood’ gebied met wijnen van de Cabernet Franc. Bekende appellations zijn Chinon en Bourgueil.

Anjou-Saumur

Tussen de steden Saumur en Angers zijn er twee belangrijke druivenrassen: Cabernet Franc voor rode wijnen en Chenin blanc voor witte wijnen. Een bekende rode appellation uit dit gebied is de Saumur-Champigny. Saumur is ook een belangrijk centrum voor mousserende wijnen. Ten westen van deze stad zorgen twee kleine zijrivieren, de Layon en de Aubance, voor een bijzonder microklimaat.

Dit gebied is beroemd om zijn zoete witte wijnen van druiven die zijn aangetast door de pourriture noble. De bekendste appellations zijn Coteaux du Layon, Bonnezeaux en Quarts de Chaume. Het westelijke deel van dit district staat bekend om zijn rosé d’Anjou. Deze rosé wordt gemaakt van Cabernet Franc en Cabernet Sauvignon.

Pays Nantais

De wijngaarden rond de stad Nantes leveren vooral droge witte wijnen op die gemaakt zijn van de Muscadetdruif. De belangrijkste appellation is hiernaar genoemd: Muscadet. De lokale naam voor deze druif is Melon de Bourgogne. Een andere veel gebruikte druif is de Gros Plant, die terug te vinden is in de appellation Gros Plant du Pays Nantais.

Bereiding van rode wijn in een open cuve

Aan de slag met wijn Alles over wijn in één compleet overzicht? Koop dan het SVH boek 'Aan de slag met wijn'! Klik hier.